اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
رَب‌ِّ هَب لِي حُکماً وَ أَلحِقنِي بِالصّالِحِين‌َ (83)
پروردگار من بمن موهبت فرما حکم را و مرا ملحق فرما بصالحين.
بعد از اينکه تمجيد الهي کرد بصفات حميده و افعال حسنه در مقام دعا بر آمد و طلب حوائج.
و باب مفصلي در کافي دارد که موقع دعا و طلب حاجت قبلا تحميد و تمجيد حق کنيد باسماء حسناي الهيه و نه حديث در اينکه باب ذکر کرده که مفاد بسياري از آنها اينست که:
جلد 14 - صفحه 46
«المدحة قبل المسئلة»
و در بعض آنها
«الثناء علي اللّه و الصلاة علي رسوله قبل المسئلة»
اخبار در کتاب دعاء مجلد ثاني کافيست.
(رَب‌ِّ هَب لِي حُکماً) از براي حکم اطلاقاتيست: خداوند تبارک و تعالي حکيم است يعني عالم بحکم و مصالح است و از صفات ذات و از شئون علم است چنانچه اراده علم بصلاح و فساد فعل است يعني هر فعلي که مصلحت داشته باشد آن فعل صلاح است و اگر مفسده دارد فساد است حکمت بمعني نبوت است چنانچه در حق يوسف ميفرمايد وَ لَمّا بَلَغ‌َ أَشُدَّه‌ُ آتَيناه‌ُ حُکماً وَ عِلماً (آيه 22) و بمعني علم وَ مَن يُؤت‌َ الحِکمَةَ فَقَد أُوتِي‌َ خَيراً کَثِيراً (بقره آيه 269) و بمعني قاضي که در باب مرافعات قضاوت ميکند و بمعني مجتهد که فتوي ميدهد و بمعني دستورات الهيه که احکام شرعيه مينامند از واجب و حرام و مستحب‌ّ و مکروه و مباح احکام خمسه تکليفيه و حدود و ديات و صحت و فساد در باب معاملات که احکام وضعيه است و در اينجا ممکن است مراد اعطاء نبوت و رسالت باشد و ممکن است علم بحقايق اشياء باشد از معارف الهيه و دستورات دينيه و وظايف شخصيه و نوعيه.
(وَ أَلحِقنِي بِالصّالِحِين‌َ) مفسرين در مراد از صالحين اختلاف کردند لکن در اخبار دارد که مراد وجود مقدس محمّد (ص) و اوصياء او است و صالح کسي را گويند که از هر جهتي صالح باشد در معارف اعلا درجه معرفت داشته باشد در اخلاق متخلق بجميع اخلاق حميده و منزه از جميع صفات رذيله در افعال عامل باعمال حسنه و تارک قبايح عقليه و شرعيه باشد و اينکه درجات بسيار دارد اعلاء درجه آن خاص محمّد و آل او است ابراهيم تقاضا کرد که ملحق باينها باشد و در خبر است اول کساني که وارد بهشت ميشوند پيغمبر است و امير المؤمنين و ابراهيم.
تنبيه: در اخبار آدابي بسيار براي دعا ذکر فرموده‌اند اصرار و الحاح و عدم يأس از تأخير و اخفاء دعا و مراعات اوقات دعا موقع وزيدن باد و ظهر بعد الزوال و جمعه و نزول باران و وقت سحر و غير اينها و تمجيد و ذکر خداوند قبل از دعا و تقديم صلوات بر پيغمبر و آل و بعد از دعاء و در وسط دعا و بکاء و رفع يدين و از روي قلب و حالت خضوع و خشوع و در مجمع مؤمنين
جلد 14 - صفحه 47
چهل نفر که آمين بگويند و غير اينها.