تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ (101) وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ‌: و نه دوستى مهربان و با شفقت، چنانکه مؤمنان را هست. در بعض تفاسير نقل شده که «حميم» در اصل «هميم» بوده «ها» را بدل به «حا» نمودند جهت قرب مخرج، و «هميم» از «اهتمام» مأخوذ است، يعنى دوستى که در آن روز اهتمام کند در مهمّ کافران و شرط دوستى بجا آورد نخواهد بود، زيرا تصادق مخصوص خواهد بود به مؤمنان؛ و اما اهل آتش ميان آنها دشمنى و عداوت خواهد بود، چنانکه فرمايد «الْأَخِلَّاءُ يَوْمَئِذٍ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ إِلَّا الْمُتَّقِينَ» و نزد بعضى معنى آنکه نيست ما را شفعاء و دوست مهربان از آنانکه ما آنها را اصدقاء و شفعاء خود مى‌دانستيم، زيرا اعتقاد آنها آن بود که بتان شفعاى آنها هستند نزد خدا، و شياطين انس اصدقاى آنها هستند در آن روز. يا مراد اين باشد که چون آنها در مهلکه عذاب افتند، بدانند که شفعا و «1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 461، چاپ کتابفروشى اسلاميّه. جلد 9 - صفحه 452 اصدقا نفع نخواهند داشت و دفع عذاب از آنها نخواهند نمود. پس مراد به نفى شفعا و اصدقا، نفى فايده است از آنها، زيرا آنچه نفع نرساند در حکم معدوم است. «1» تتمه: عياشى به اسناد خود از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که سه مرتبه حضرت تکرار فرمود: و اللّه لنشفعنّ لشيعتنا و اللّه لنشفعنّ لشيعتنا و اللّه لنشفعنّ لشيعتنا حتّى يقول عدوّنا فما لنا من شافعين و لا صديق حميم: قسم به خدا ما شفاعت کنيم شيعيان خود را تا آنکه دشمنان ما گويند: ما را هيچ شفيعى و صديقى و حميمى نيست. «2» 2- ابان بن تغلب نيز روايت نموده که شنيدم مى‌فرمود: بدرستى که مؤمن در روز قيامت، شفاعت اهل بيت خود کند، حق تعالى شفاعت او را در حق ايشان قبول فرمايد، پس هر دو انگشت سبابه خود را بردارد و گويد: بار خدايا خادم مرا از عذاب نجات فرما که او مرا از سرما و گرما نگاه‌داشته حق تعالى اجابت فرمايد شفاعت او را. «3» 3- از حضرت باقر عليه السّلام روايت شده فرمود: بدرستى که مؤمن همسايه خود را شفاعت کند که هيچ حسنه‌اى نباشد براى او گويد: بار خدايا همسايه من دفع اذيت و ضرر از من مى‌کرد، حق تعالى شفاعت او را در باره همسايه او قبول فرمايد. بدرستى که کمترين اهل ايمان از حيث شفاعت، آنکه هر آينه شفاعت کند سى نفر را. «4» 4- تفسير برهان از حضرت صادق عليه السّلام: قال نزلت هذه الاية فينا و فى شيعتنا و ذلک انّ اللّه سبحانه يفضّلنا و يفضّل شيعتنا حتّى انّا لنشفع و يشفعون فاذا راى من ليس منهم قالوا فما لنا من شافعين و لا صديق حميم. فرمود: نازل شده است‌ «1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 461 و 462. چاپ کتابفروشى اسلاميّه. «2». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 462 به نقل از عياشى. چاپ کتابفروشى اسلاميّه و نيز در بحار الانوار (چ جديد) ج 8، باب الشفاعة ص 43، روايت 15 به نقل از تفسير على بن ابراهيم. «3». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 462. چاپ کتابفروشى اسلاميّه. «4». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 462 و 463، چاپ کتابفروشى اسلاميّه. جلد 9 - صفحه 453 اين آيه در حق ما و شيعيان ما، و اين به جهت آنست که خداوند سبحان فضيلت داد ما را و فضيلت داد شيعيان ما را، حتى اينکه ما هر آينه شفاعت کنيم و شفاعت مى‌کنند شيعيان ما. پس چون ببينند کسانى که از ايشان نيستند گويند:: «فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ». «1»