تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ (183)
وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْياءَهُمْ: و کم مکنيد مردمان را چيزهاى ايشان را از حقوق آنها و ايشان را از آن منع منمائيد به کم دادن کيل و وزن. وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ: و تباهى مجوئيد در زمين به قتل و غارت و قطع طريق در حالتى که فساد کنندگان باشيد. «عثى» در لغت به معنى فساد شديد است به خرابى بنيان و قتل و غارت و پايمالى زراعات، و قوم شعيب به تمام اين افعال ارتکاب مى‌نمودند و معذلک مرتکب انواع ديگر از فساد مى‌شدند. «2» به سند معتبر از حضرت على بن الحسين عليه السّلام مروى است که اول کسى که کيل و ترازو ساخت شعيب پيغمبر عليه السّلام بود که به دست خود ساخت، پس قوم او کيل مى‌کردند و حق مردم را تمام مى‌دادند. بعد از آن شروع کردند در کم نمودن کيل و ترازو و دزدى، پس ايشان را زلزله گرفت و به آن معذب شدند.
«1». قاموس قرآن سيد على اکبر قرشى، ج 6، ص 6، به نقل از مصباح قيومى، انتشارات دار الکتب الاسلاميه.
«2». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 78،، چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 493
و باز به سند معتبر از حضرت امام محمد باقر عليه السّلام مروى است که:
اوحى اللّه الى شعيب النّبىّ انّى معذّب من قومک مائة الف و اربعين الفا من شرارهم و ستّين الفا من خيارهم فقال يا ربّ هؤلاء الاشرار فما بال الاخيار فاوحى اللّه اليه عزّ و جلّ داهنوا اهل المعاصى و لم يغضبوا لغضبى.
حق تعالى وحى فرمود به شعيب که من عذاب مى‌کنم از قوم تو صد هزار نفر را: چهل هزار نفر از بدان آنها و شصت هزار نفر از خوبان آنها. شعيب گفت:
خدايا نيکان را براى چه عذاب فرمائى؟ حق تعالى وحى فرمود براى آنکه مداهنه کردند با اهل معاصى، و نهى از منکر ننمودند و براى غضب من غضب نکردند.
تنبيه: يکى از گناهان کبيره کم فروشى و دزدى از حقوق مردم مى‌باشد، گذشته از اينکه مخالفت الهى است، موجب اشتغال ذمه خواهد بود و آيات بسيار و احاديث آل اطهار در نهى از آن وارد شده از جمله:
1- قرب الاسناد- از حضرت صادق عليه السّلام: قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله انّ فيکم خصلتين هلک فيهما من قبلکم من الامم قالوا و ما هما يا رسول اللّه قال المکيال و الميزان: فرمود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله: بدرستى که در شما دو خصلت است که هلاک شدند در اين دو کسانى که پيش از شما بودند. عرض کردند: چيست آن دو اى رسول خدا؟ فرمود: مکيال و ميزان.
2- شيخ مفيد رحمه اللّه در اختصاص از حذيفه يمانى. قال کنّا مع رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله اذ قال انّ اللّه تبارک و تعالى مسخ من بنى اسرائيل اثنى عشر جزءا فمسخ منهم القردة و الخنازير و السّهيل و الزّهرة و العقرب و الفيل و الجرى فمسخ لأنّه کان من التّجار و کان يبخس النّاس فى المکيال و الميزان. گفت: بوديم ما با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله که فرمود: خداى تعالى مسخ فرمود از بنى اسرائيل دوازده طايفه را از جهت جزاى عمل آنها، پس مسخ فرمود بعضى آنها را بوزينه و خوک و سهيل و زهره و عقرب و فيل و خرس تا آنکه فرمود: و اما خرس، پس مسخ شد به جهت آنکه از تجار بود و کم‌فروشى مى‌نمود به مردم در مکيال و
جلد 9 - صفحه 494
ميزان. «1»