نکته‌های تفسیر نور

«بَکّة» به معناى محلّ ازدحام و اجتماع مردم است. يکى از ايرادهاى بنى‌اسرائيل اين بود که چرا مسلمانان با توجّه به قدمت بيت‌المقدّس که هزار سال قبل از ميلاد توسط حضرت سليمان ساخته شده است، آن را کنار گذاشته و کعبه را قبله‌ى خود قرار داده‌اند. اين آيه در پاسخ آنان مى‌فرمايد: کعبه از روزگار نخستين، اوّلين خانه‌ى عبادت بوده و قدمت آن نيز بيشتر از هر جاى ديگر است. امام صادق عليه السلام با توجّه به جمله‌ى‌ «أَوَّلَ بَيْتٍ» فرمودند: «چون مردم مکّه بعد از کعبه اطراف آن جمع شدند، پس حقّ اولويّت با کعبه است؛ لذا براى توسعه‌ى مسجدالحرام مى‌توان خانه‌هاى اطراف کعبه را به نفع حرم خراب کرد». «1» «دَحوُ الارض» به معنى گسترش زمين از زير خانه‌ى کعبه است. علّامه طباطبايى مى‌گويد: روايات «دَحوُ الارض» بسيار است‌ «2» و هيچ دليل علمى که مغاير آن باشد، پيدا نشده و با قرآن نيز مخالفتى ندارد. «3» حضرت على عليه السلام مى‌فرمايد: خداوند تمام مردم را از آدم عليه السلام تا آخرين نفر با همين سنگ‌هاى کعبه آزمايش مى‌کند. «4» امام باقر عليه السلام فرمود: حضرت آدم و سليمان و نوح عليهم السلام نيز دور همين کعبه، حج انجام داده‌اند. «5» در قرآن، از کعبه با تعابير متعدّدى ياد شده است، از جمله: 1. کعبه، اوّلين خانه است. «أَوَّلَ بَيْتٍ» «1». وسائل، ج 13، ص 217. «2». کافى، ج 4، ص 189. «3». تفسيرالميزان. «4». نهج‌البلاغه، خطبه 192. «5». تفسير برهان، ج 1، ص 300. جلد 1 - صفحه 568 2. مرکز پايدارى و به پاخاستن مردم است. «قِياماً لِلنَّاسِ» «1» 3. خانه‌اى آزاد و بدون مالک است. «بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ» «2» 4. محل تجمّع و خانه أمن مردم است. «مَثابَةً لِلنَّاسِ وَ أَمْناً» «3»