تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَکَّةَ مُبارَکاً وَ هُدىً لِلْعالَمِينَ (96)
ترجمه
همانا اول خانه که بنا شده است از براى مردم هر آينه آنست که در مکه است که با برکت است و هدايت است از براى جهانيان.
تفسير
اول معبديکه بامر خداوند از براى مردم بنا شد خانه کعبه بود که در شهر مکه حضرت اسمعيل و حضرت ابراهيم بنا نمودند چنانچه در کافى از صادقين عليهما السلام نقل نموده که مراد از خانه که در بکه است کعبه است و در فقيه و عياشى از حضرت باقر (ع) نقل نموده که چون خداوند خواست که زمين را خلق فرمايد امر فرمود بباد که آب را بموج درآورد تا کف کرد و يکجا جمع شد آنموضع کعبه بود پس کوهى شد از کف پس گسترد زمين را از زير آن و اين است معنى قول خداوند ان اول بيت وضع للناس للذى ببکه و در فقيه علاوه نقل نموده که فرمود خداوند از هر چيزى چيزى را اختيار فرموده از زمين محل کعبه را و آن اول بقعه است که خلق شده از زمين پس زمين کشيده شده است از آن و در علل از حضرت صادق (ع) نقل نموده که بکه را بکه گفتند براى آنکه مردم در آن ازدحام مى‌کنند و در روايت ديگر است براى آنکه مردم در آن و اطراف آن گريه مى‌کنند و بعضى گفتند براى آنکه کسر صولت جباران در آنجا ميشود و از حضرت صادق (ع) روايت شده است که موضع خانه بکه است و شهر مکه است و از حضرت باقر (ع) روايت شده است که مکه را بکه ناميده‌اند براى آنکه مرد و زن در آنجا گريه مى‌کنند و زن در مقابل و دست راست و دست چپ مرد نماز ميخواند و باکى نيست براى آنکه اين در ساير بلاد کراهت دارد نه در آنجا و در خصال از حضرت صادق (ع) روايت نموده که نامهاى مکه پنج است ام القرى و مکه و بکه و بساسه چون کسانى که ظلم کنند در او بس ميکند آنها را يعنى بيرون ميکند و هلاک مينمايد آنها را و ام رحم چون کسانيکه مجاور شوند آنجا مورد رحمت ميشوند و در فقيه از حضرت صادق (ع) نقل نموده که خداوند خانه را از بهشت براى حضرت آدم نازل نمود و بود دره بيضائى پس برد آن را بآسمان و آن در مقابل همين خانه در آسمان جاى دارد و داخل ميشود در آن هر روز هفتاد هزار ملک غير از روز ديگر و پى آنخانه در زمين باقى ماند پس خداوند امر نمود ابراهيم و اسمعيل را که خانه را بروى همان بنيان بنا کنند و آن خانه مبارک است يعنى کسيکه قصد کند بجانب آن و حج و عمره
جلد 1 صفحه 460
بجا آورد و معتکف شود در آن و طواف کند دور آن مشمول خير کثير و نفع جزيل و اجر جميل از طرف خداوند متعال خواهد شد بعلاوه کفاره معاصى او است و رفع فقر و پريشانى از او ميشود و وسعت رزق باو عطا ميگردد و دخول در آن دخول در رحمت خدا است و خروج از آن خروج از رحمت خدا است و نماز در حول آن که مسجد الحرام است افضل است از هزار هزار نماز در ساير امنکه و اعجب از همه آنکه در زمين فقرى واقع است با وجود اين هميشه تمام نعم الهى در آن موجود است و ميوه‌هائى در آن يافت ميشود که در ممالک خوش آب و هوا کمتر است و اينها همه برکات اخروى و دنيوى آنست و هدايت عالميان است براى آنکه قبله و و معبد اعظم اسلام است.