تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَکَ الْأَقْرَبِينَ (214)
وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَکَ الْأَقْرَبِينَ: و بترسان خويشان نزديکتر خود را، يعنى در ترسانيدن از مخالفت الهى و عذاب سبحانى ابتدا کن به اقرب فالاقرب، بعد به ابعد فالابعد، زيرا اهتمام به شأن نزديکان اهم است.
«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 485 و 486، چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 509
تنبيه: طبرسى رحمه اللّه در مجمع فرمايد: تخصيص نزديکان به ذکر به جهت تنبيه است بر آنکه هرگاه نسبت به خويشان مداهنه در انذار نباشد، پس در بيگانگان به طريق اولى نخواهد بود؛ پس قطع طمع بيگانگان گردد بر مداهنه در دين و احکام الهى، و نيز حسن ترتيب مقتضى آنست که در ترساندن ابتدا به اقارب نمايد بعد از آن به کسانى که قرب به آنها باشند. «1» اعجاز: خاصه و عامه به اختلاف روايت نموده‌اند که چون اين آيه نازل شد، حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله همه فرزندان عبد المطلب را در خانه ابو طالب جمع نمود، و آنها چهل نفر بودند. امير المؤمنين عليه السّلام را فرمود تا گوسفندى با مدّى از طعام و يک صاع شير براى آنها حاضر ساخت، و هر يک از آنها معروف بود که يک شتر با قدحى بزرگ از شير تناول کردى. چون آن را ديدند، خنديدند گفتند: طعام تو کفايت يک نفر از ما را نکند. حضرت فرمود: بخوريد به نام خدا، ايشان ده نفر ده نفر آمدند و از آن طعام خوردند سير شدند و از آن شير سيراب گرديدند، خداى تعالى اين را معجزه‌اى قرار داد بر صدق دعوت حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله. أبو لهب گفت: اين سحرى است به شما نموده.
روز ديگر نيز ايشان را حاضر نمود و بعد از صرف طعام، حضرت برخاست فرمود: اى پسران عبد المطلب، بدانيد که خداى تعالى مرا به پيغمبرى مبعوث ساخته بر تمام مردم به عموم و بر شما بخصوص، و اين آيه را نازل فرموده (و انذر عشيرتک الاقربين) و من شما را به دو کلمه دعوت مى‌کنم که بر زبان سبک و آسان است، و در ترازوى اعمال سنگين و گران است، بدين دو کلمه عرب و عجم را مالک شويد و همه شما را منقاد شوند و به آن به بهشت درآييد و از جهنم نجات يابيد؛ و آن اينست که شهادت دهيد نيست خدائى قابل پرستش و ستايش الّا ذات يگانه اللّه، و من رسول او هستم، هر که مرا اجابت کند در اين کار و معاونت من نمايد، برادر من باشد و وزير من و وصىّ من و خليفه من بعد از من.
«1». تفسير مجمع البيان، ج 4، ص 206، چاپ کتابخانه آية اللّه العظمى المرعشى النّجفى و نيز در تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 486، چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 510
هيچيک جواب ندادند مگر على بن ابى طالب عليه السّلام، و در مرتبه دوم و سوم نيز حضرت تکرار فرمود باز کسى جواب نداد مگر امير المؤمنين. حضرت فرمود:
بنشين يا على که تو برادر منى و وصى و وزير و وارث و خليفه منى. پس قوم برخاستند و از روى استهزاء به ابو طالب گفتند: فرمانبردارى کن پسر خود را که او را بر تو امير ساختند. «1»