تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَوْ يُلْقى إِلَيْهِ کَنْزٌ أَوْ تَکُونُ لَهُ جَنَّةٌ يَأْکُلُ مِنْها وَ قالَ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلاَّ رَجُلاً مَسْحُوراً «8»
أَوْ يُلْقى إِلَيْهِ کَنْزٌ: يا آنکه افکنده به او گنجى از آسمان تا بدان مطمئن و مستظهر گشته، از تردد تحصيل معاش مستغنى شود. أَوْ تَکُونُ لَهُ جَنَّةٌ: يا باشد مر او را بوستانى، يَأْکُلُ مِنْها: که بخورد از ميوه و محصول آن و بدان معاش او گذرد. اين کلام بر سبيل تنزل است، يعنى اگر ملک نيست، بايستى که قرين ملکى بودى. و اگر اين نيز نباشد، پس لااقل بايستى که او را باغى بودى مانند
جلد 9 - صفحه 306
دهاقين تا به حاصل آن تعيش نمايد. وَ قالَ الظَّالِمُونَ: و گفتند ستمکاران به نفس خود به شرک و کفر، إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً: پيروى نمى‌کنيد شما مؤمنان مگر مردى جادو شده را، يعنى کسى را که به او سحر کرده‌اند و بدان جهت عقلش مخبط شده.
در تفسير ماوردى مذکور است که «مسحور» به معنى «ساحر» است، يعنى پيروى مى‌کنيد مردى ساحر را که شما را به سحر فريب دهد.
چنين نقل شده که وليد بن مغيره، قريش را در موسم حج جمع کرد و گفت:
جماعت عرب بر شما وارد مى‌شوند در باب حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله، رأيهاى خود را جمع کنيد و همديگر را تکذيب ننمائيد و بر ضد او متفق الکلمه باشيد. گفتند: مى‌گوئيم کاهن است. گفت: لا و اللّه، کاهن نيست، زمزمه و سجع کهانت را ندارد. گفتند: مجنونش ناميم. گفت: مجنون نيست، زيرا آثار جنون از وسوسه و انخناق در او پيدا نمى‌شود. گفتند: شاعرش گوئيم. گفت:
شاعر نيست، زيرا جميع اقسام شعر را مى‌دانيم از رجز و هزج و قرنط و مبسوط و مقبوض. گفتند: پس چه گوئيم؟ گفت: هر چه از مذکورات بگوئيد به من به بطلان قول شما يقين دارم، لکن اقرب اقوال آنکه ساحرش بناميم، زيرا ساحر آنست که تفرقه اندازد ما بين پدر و پسر، و مادر و دختر، و زن و شوهر، و قبيله و عشيره، پس قريش متفرق شدند و بر سر طرق و شوارع نشستند و مردم را از پيروى حضرت منع و به مؤمنان هم گفتند: شما پيروى نمى‌کنيد مگر مرد ساحر را؛ خداى تعالى به جهت تسليه خاطر مبارک حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله فرمود: