تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
تَبارَکَ الَّذِي إِنْ شاءَ جَعَلَ لَکَ خَيْراً مِنْ ذلِکَ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ وَ يَجْعَلْ لَکَ قُصُوراً «10»
تَبارَکَ الَّذِي: بزرگوار و مقدس است ذاتى که به محض فضل، إِنْ شاءَ جَعَلَ لَکَ خَيْراً مِنْ ذلِکَ: اگر خواهد، مقرر فرمايد براى تو بهتر از گنج و بوستان دنيا که ايشان مى‌گويند. جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ: کرامت فرمايد به تو در آخرت بهشتهائى که جارى باشد از زير درختان آن نهرها تا باشد ابلغ در نزهت عالى و مسکنهاى رفيع.
ابن عباس نقل نموده که: چون مشرکان حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله را طعن زدند به فقر و فاقه، حضرت دلتنگ شد، جبرئيل نازل، عرض کرد: حق تعالى تو را سلام مى‌رساند و مى‌فرمايد: مشرکان گويند «ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْکُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ» بعد به جهت تسليه آن حضرت اين آيه نازل شد، فرمود: «وَ ما أَرْسَلْنا قَبْلَکَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَيَأْکُلُونَ الطَّعامَ وَ يَمْشُونَ
جلد 9 - صفحه 308
فِي الْأَسْواقِ» آن حضرت فرمود: چون اين آيه بر من خواند، بر جست و بلند شد به مقدار دانه عدس گرديد، من گفتم: يا امين اللّه، تو را چه شد؟ گفت: يا رسول اللّه درى از درهاى آسمان برگشادند که پيش از اين نگشوده بودند، نمى‌دانم به رحمت مفتوح شده يا به عذاب، و من از ترس آنکه مبادا عقاب خدا بر جماعتى نازل شود که تو را طعن زدند و دلتنگ نمودند، چنين شدم. در اثناى اين حال، جبرئيل به حال اول برگشت، و خوشحال شد و گفت: يا رسول اللّه، بشارت باد تو را که در آسمان را براى نزول رحمت بر تو گشودند و آن ملک که مى‌آيد رضوان خازن بهشت است، و تو را بشارت آورده از جانب خدا بر آنکه او از تو خشنود است؛ پس رضوان فرود آمد و سلام نمود و آيه «تَبارَکَ الَّذِي إِنْ شاءَ جَعَلَ لَکَ خَيْراً» را تا آخر بر آن حضرت خواند و درجى از نور پيش حضرت نهاده گفت: پروردگار تو مى‌فرمايد که کليدهاى خزائن دنيا در اينجاست، آن را به دست تصرف تو مى‌دهم بى‌آنکه از کرامت و نعمت تو در آخرت مقدار پر پشه‌اى کم کنيم. حضرت روى به جبرئيل، مانند کسى که با کسى مشورت کند؛ جبرئيل اشاره به زمين نمود و گفت: «تواضع للّه» طريق تواضع براى خدا اختيار کن. حضرت فرمود: اى رضوان، مرا به اين احتياج نيست، فقر را دوست‌تر دارم و مى‌خواهم بنده صبور و شکور باشم. رضوان گفت: صواب گفتى، خدا تو را به رشاد رساند. «1»