نکته‌های تفسیر نور

در قرآن، عوامل گمراهى و انحراف چنين معرّفى شده‌اند: 1. رفيق بد. «لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّکْرِ» «2»، دوست بد مرا گمراه کرد. 2. هوى‌ و هوس. «وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى‌ فَيُضِلَّکَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» «3»، از هوسهاى خود پيروى نکن، زيرا تو را از راه خدا منحرف مى‌کند. 3. دانشمندان منحرف. «يَکْتُبُونَ الْکِتابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ» «4»، مطالبى را با دست خود مى‌نويسند و مى‌گويند اين از طرف خداوند است. 4. رهبران گمراه. «وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ» «5»، فرعون قوم خود را گمراه کرد. 5. شيطان. «إِنَّهُ عَدُوٌّ مُضِلٌّ مُبِينٌ» «6»، قطعاً شيطان دشمن گمراه کننده آشکارى است. «1». سبأ، 54. «2». فرقان، 29. «3». ص، 26. «4». بقره، 79. «5». طه، 79. «6». قصص، 25. جلد 6 - صفحه 236 6. اکثريّت گمراه. «وَ إِنْ تُطِعْ أَکْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوکَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» «1»، اگر از اکثريّت کسانى که در زمين هستند پيروى نمائى، تو را از راه خدا منحرف مى‌کنند. 7. والدين گمراه. إِنَّا وَجَدْنا آباءَنا ... وَ إِنَّا عَلى‌ آثارِهِمْ مُقْتَدُونَ‌ «2»، همانا ما والدين خود را بت‌پرست يافتيم و به آنان اقتدا کرديم. انگيزه‌هاى سؤال يکسان نيست: الف: گاهى سؤال براى فهميدن است. «فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ» «3»* ب: گاهى سؤال براى توبيخ ديگران است. «أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ» «4» خداوند براى توبيخ طرفداران حضرت عيسى عليه السلام او را مورد عتاب قرار مى‌دهد که آيا تو به مردم گفتى علاوه بر «اللّه»، من و مادرم را دو خداى ديگر بگيريد؟ ج: گاهى سؤال براى توبيخ شخص است. «أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ»