اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ أَصحاب‌َ الرَّس‌ِّ وَ قُرُوناً بَين‌َ ذلِک‌َ کَثِيراً (38)
و عاد قوم هود و ثمود قوم صالح و اصحاب رس و قرن‌هايي بين اين‌ها که بسيار بودند و بعذاب هلاک شدند.
(وَ عاداً) که به باد هلاک شدند در مدت يک هفته که مي‌فرمايد: (سَخَّرَها عَلَيهِم سَبع‌َ لَيال‌ٍ وَ ثَمانِيَةَ أَيّام‌ٍ) الحاقه آيه 7.
(وَ ثَمُودَ) قوم صالح که به صيحه و صاعقه هلاک شدند.
(وَ أَصحاب‌َ الرَّس‌ِّ) اختلاف زيادي بين مفسرين در تعيين اين‌ها که کيانند هست لکن حديث بسيار مفصلي از امير المؤمنين عليه السلام است که خلاصه مختصر آن اينکه است، که اين‌ها بعد از حضرت سليمان بودند و از فرس و عجم بودند و دوازده شهر داشتند که هر کدام از آن شهرها بنام بروج فرسي فروردين ارديبهشت خرداد تير مرداد شهريور آبان آذر دي بهمن اسفند بود.
و درختي بود صنوبر که يافث إبن نوح غرس کرده بود و او را شاه درخت مي‌گفتند:
و چاهي بود نزديک آن درخت که آبش بسيار عذب و گوارا بود ولي از آن آب مصرف نمي‌کردند و براي آن درخت قرار داده بودند و آن درخت را مي پرستيدند، و هر کس از آن آب مصرف ميکرد او را به قتل مي‌رساندند و از آن درخت در هر شهرستان يک شاخه غرس کرده بودند و در هر ماهي پاي يکي از درخت‌ها ميآمدند و سجده و تضرع ميکردند و در هر سال يک مرتبه پاي شاه درخت ميآمدند و سجده ميکردند و عيد بزرگ آنها بود.
و از حضرت صادق عليه السلام است که زن‌هاي آنها بزن‌ها اکتفاء ميکردند مساحقه ميکردند و پيغمبري بر آنها مبعوث شد او را در چاه عميق تنگي
جلد 13 - صفحه 620
انداختند و سنگ بر او ريختند خداوند غضب کرد بر آنها آن درخت خشک شد آب چاه از بين رفت.
زمين براي آنها سنگ کبريت شد و حرارت بر آنها متوجه شد مثل مس، آب شده شدند و هلاک شدند.
(وَ قُرُوناً بَين‌َ ذلِک‌َ) بعضي گفتند: بين عاد و اصحاب رس بعضي گفتند بين قوم نوح و اصحاب رس.
(کَثِيراً) قرون زيادي بسيار که مخالفت انبياء کردند و بعذاب هلاک شدند و قرون را بعضي گفتند: صد سال چنانچه فعلا هم همين اصطلاح است که فعلا قرن چهاردهم هجري است، بعضي گفتند: هفتاد سال بعضي گفتند: چهل سال و قول اول اقرب است.