تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ کانَ بَيْنَ ذلِکَ قَواماً (67)
(صفت پنجم:) وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا: و آنانکه چون خرج کردند، لَمْ يُسْرِفُوا: اسراف نکردند و از حد شرع در نگذشتند، يعنى در محرمات و معاصى خروج نکردند،
«1». تفسير منهج الصادقين، ج 6، ص 418. چاپ کتابفروشى اسلامية.
جلد 9 - صفحه 373
وَ لَمْ يَقْتُرُوا: و تنگ گيرى نکردند مانند تنگ گيرى بخيل و شحيح، يعنى بخل نورزيدند و حق خدا را از مستحق باز نداشتند.
در مجمع- روايت شده از معاذ که سؤال نمودم حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله را از آن، فرمود: من اعطى فى غير حقّ فقد اسرف و من منع عن حقّ فقد فتر: هر که عطا کند در غير حق، پس بتحقيق اسراف نموده؛: و هر که منع نمايد از حق، پس بتحقيق تنگ گرفته. «1» وَ کانَ بَيْنَ ذلِکَ قَواماً: و باشد انفاق آنها ميان اسراف و تقتير طريقه وسط و اعتدال که بناى احکام شرع بر آن است و از افراط و تفريط که طرفين آن و مذموم عقل و شرع است دورى نمودند. پس تسميه وسط و عدل به «قوام» به جهت استقامت طرفين است.
تفسير برهان- از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده که آن حضرت اين آيه تلاوت فرمود، پس قبضهاى از سنگريزه را گرفته و آن را به دست مبارک قبض، پس فرمودند: اين اقتارى است که خداى ذکر فرموده در کتاب خود، پس قبضه ريگ را گرفته و کف مبارک به تمامه باز، بعد فرمود: اين اسراف است، بعد قبضه ديگر گرفته، بعض دست را باز نموده فرمود: اينست قوام و حد وسط. «2»