تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ لا يَزْنُونَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِکَ يَلْقَ أَثاماً (68)
(صفت ششم:) وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ: و آنانکه نخوانند و نپرستند با خداى به حق،
«1». تفسير مجمع البيان، ج 4، ص 179، انتشارات: مکتبه آية اللّه العظمى المرعشى النّجفى.
«2». تفسير برهان، ج 3، ص 173، دار الکتب العلميه، قم.
جلد 9 - صفحه 374
إِلهاً آخَرَ: خداى ديگر را، يعنى در عبادت شرک نياورند و ذات يکتاى خداى تعالى را به يگانگى پرستش و ستايش کنند.
صفت هفتم:
وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ: و نکشند آن نفس را که حرام فرموده خدا کشتن آن را، يعنى مؤمن يا معاهد، إِلَّا بِالْحَقِ: مگر به حق، يعنى به موجبات کشتن که آن رده و زنا و قتل ناحق و سعى در زمين به فساد.
تنبيه: کشتن مؤمن به اندازه‌اى بزرگ است که حق تعالى آن را مقارن با شرک قرار داده و از گناهان کبيره مى‌باشد.
ابن بابويه- از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده که فرمود: من اعان على قتل مومن بشطر کلمة جاء يوم القيمة بين عينيه مکتوب «ايس من رحمة اللّه»:
هر که اعانت کند بر کشتن مؤمنى به نصف کلمه، مى‌آيد روز قيامت ميان چشمانش نوشته باشد: «نااميد شده از رحمت خدا». «1» صفت هشتم:
وَ لا يَزْنُونَ: و زنا نکنند.
حضرت رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله به حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمايد: يا علىّ فى الزّنا ستّة خصال ثلاث منها فى الدّنيا و ثلاث منها فى الآخرة امّا الّتى فى الدّنيا فيذهب بالبهاء و يعجل الفناء و يقطع الرّزق و امّا الّتى فى الآخرة فسوء الحساب و سخط الرّحمن و الخلود فى النّار.
يا على در زنا شش خصلت است، سه در دنيا و سه در آخرت: اما آنها که در دنيا باشد: 1- مى برد بهاء وجه را. 2- عجله نمايد در فناء. 3- مى برد روزى را. امّا آنها که در آخرت است: 1- بدى حساب. 2- سخط رحمن.
3- خلود در آتش (اگر زنا راى حلال بداند). «2»
«1». بحار الانوار، ج 104، باب من اعان على قتل مؤمن او شرک فى دمه، ح 1، چاپ المکتبة الاسلامية و نيز در کتاب ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 326، ح 1، چاپ مکتبة الصدوق.
«2». کتاب الخصال شيخ صدوق، باب الستّه، ص 320، ح 3.
جلد 9 - صفحه 375
در کافى، از حضرت صادق عليه السّلام که فرمود: جمع شدند حواريين نزد عيسى و گفتند: يا معلم الخير، ارشاد کن ما را. پس فرمود عيسى عليه السّلام:
بدرستى که موسى کليم اللّه امر نمود شما راى اينکه قسم نخوريد به خداى تعالى دروغ، و من امر کننده‌ام شما راى اينکه قسم نخوريد به خداى تعالى راست و نه دروغ. عرض کردند: يا روح اللّه، زياد کن. فرمود: بدرستى که موسى نبى خدا امر فرمود شما راى اينکه زنا نکنند، و من امر کنم شما راى اينکه حديث نکنيد نفس خود راى به زنا فضلا از اينکه زنا نمائيد، زيرا هر که حديث کند نفس خود راى به زنا، مانند کسى است که آتش روشن کند در خانه منقش، پس فاسد کند دود نقشها راى اگرچه نسوزاند خانه را.
وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِکَ: و هر که بجا آورد آنچه مذکور شد از گناهان کبيره سه گانه را، يَلْقَ أَثاماً: برسد و ببيند جزاى گناه خود را. نزد بعضى «آثام» واديى است در جهنم که زنا کاران را در آن عقوبت کنند. نزد جمعى «آثام» چيزى است که سيلان کند از بدن جهنميان مانند خون و چرک. اين امر مذکور در آيه شريفه از اعظم گناهان کبيره مى‌باشد.
عبد اللّه بن مسعود روايت نموده که از حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله پرسيدم کدام گناه بزرگ‌تر باشد؟ فرمود: اينکه با خدا شريک قرار دهى و حال آنکه اوست که تو را آفريده. عرض کردم: بعد از اين کدام گناه است؟ فرمود:
اينکه فرزند خود را بکشى از ترس روزى او. عرض کردم: بعد از آن؟ فرمود:
آنکه زنا کنى با زن همسايه خود، پس حق تعالى براى تصديق قول آن حضرت اين آيه نازل فرمود که بندگان شايسته شرک نياورند و قتل به ناحق نکنند و مرتکب زنا نشوند. «1»