1- تکذيب دين، باعث سقوط ارزش انسان است. قُلْ ما يَعْبَؤُا بِکُمْ ... فَقَدْ کَذَّبْتُمْ
2- دعا وسيله‌ى تحصيل ارزش‌هاست. ما يَعْبَؤُا بِکُمْ ... لَوْ لا دُعاؤُکُمْ
3- انسان منهاى هدايت و عبادت ناچيز است. ما يَعْبَؤُا بِکُمْ ... لَوْ لا دُعاؤُکُمْ
4- دعوت به حقّ، از شئون ربوبيّت خداوند است. «رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُکُمْ»
5- محور هستى معنويات است. ما يَعْبَؤُا بِکُمْ ... لَوْ لا دُعاؤُکُمْ زيرا هستى براى انسان آفريده شده است و انسان براى پذيرش‌حقّ و عبادت خداوند.
6- انسانِ منهاى هدايت وعبادت، در حقيقت انبيا ودستورات آنان را تکذيب نموده است. «لَوْ لا دُعاؤُکُمْ فَقَدْ کَذَّبْتُمْ»
«والحمدللّه ربّ العالمين»
«1». کافى، ج 4، ص 228.
«2». ذاريات، 56.
«3». غررالحکم.
جلد 6 - صفحه 293
سوره‌ى شُعراء
اين سوره دويست وبيست وهفت آيه دارد که در مکّه نازل شده و بعد از سوره‌ى بقره، داراى بيشترين آيات است. اين سوره به خاطر ستايش از شاعران مؤمن و مذمّتِ شاعران بيهوده‌گوى، که در چهار آيه‌ى آخر آن آمده، «شعراء» ناميده شده و نام ديگر آن «طسم» است.
سرگذشت پيامبرانى همچون حضرت موسى، ابراهيم، نوح، لوط، صالح، هود و شعيب عليهم السلام، و برخوردهاى لجوجانه‌ى مردم با آنان در اين سوره آمده است و در پايان هر داستان مى‌فرمايد: «إِنَّ فِي ذلِکَ لَآيَةً وَ ما کانَ أَکْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ وَ إِنَّ رَبَّکَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ»* لذا اين آيه هشت بار تکرار شده تا مايه‌ى دلدارى پيامبر اسلام باشد و به او بگويد از لجاجت مردم مکّه دلهره نداشته باش، زيرا همه‌ى انبيا گرفتار چنين مردمى بوده‌اند.
آرى تاريخ، بهترين وسيله براى تقويت روحيّه مؤمنين، بالا رفتن بصيرت و صعه‌ى صدر و آينده‌نگرى در برابر تهديد دشمنان است. لذا رهبران جامعه بايد از تاريخ جامعه آگاه باشند.
جلد 6 - صفحه 294
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان