اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لا يَأتَل‌ِ أُولُوا الفَضل‌ِ مِنکُم وَ السَّعَةِ أَن يُؤتُوا أُولِي القُربي وَ المَساکِين‌َ وَ المُهاجِرِين‌َ فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ وَ ليَعفُوا وَ ليَصفَحُوا أَ لا تُحِبُّون‌َ أَن يَغفِرَ اللّه‌ُ لَکُم وَ اللّه‌ُ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ «22»
و قسم نخورند صاحبان فضل و سعه اغنياء، از شما مؤمنين بايد عطا کنند يعني بدهند به صاحبان قرابت و فقراء و مهاجرين در سبيل اللّه و بايد عفو کنند و گذشت کنند.
آيا دوست نمي‌داريد اينکه بيامرزد خداوند براي شما و حال آنکه خداوند آمرزنده و رحيم است.
(وَ لا يَأتَل‌ِ) يعني قسم ياد نکنند که بذل نکنند کساني که دارايي دارند که بآنها
جلد 13 - صفحه 511
تفضل شده و توسعه داده شده بايد بدهند باولي القربي و مساکين و کساني که مهاجرت کردند در سبيل الهي و بايد عفو کنند از تقصيراتي که در حق آنها شده و بايد گذشت کنند آيا دوست نمي‌داريد که خداوند بيامرزد شما را و حال آنکه خداوند آمرزنده و مهربان است.
(وَ لا يَأتَل‌ِ أُولُوا الفَضل‌ِ مِنکُم وَ السَّعَةِ) مراد اغنياء هستند که بآنها مال و ثروت عنايت شده از راه تفضل و توسعه پيدا کردند قسم نخورند که احسان و انفاق نکنند مثل قارون نباشند که باو گفتند (وَ أَحسِن کَما أَحسَن‌َ اللّه‌ُ إِلَيک‌َ) جواب داد.
(إِنَّما أُوتِيتُه‌ُ عَلي عِلم‌ٍ عِندِي) قصص آيه 77 و مثل کساني نباشيد که [إِذا قِيل‌َ لَهُم أَنفِقُوا مِمّا رَزَقَکُم‌ُ اللّه‌ُ] جواب دهند [أَ نُطعِم‌ُ مَن لَو يَشاءُ اللّه‌ُ أَطعَمَه‌ُ] يس آيه 47.
[أَن يُؤتُوا أُولِي القُربي] مفسرين گفتند ان لا يؤتوا بوده کلمه لا حذف شده و جواب.
(وَ لا يَأتَل‌ِ) است لکن جواب آن محذوف است بدلالت جمله و ان يؤتوا يعني بايد و واجب است اينکه به اولي القربي عطا کنند و مفسرين اولوا القربي را ارحام و خويشاوندان گفتند که صله رحم باشد و لکن صله رحم و لو عبادت بسيار بزرگيست و قطع رحم معصيت کبيره است و لکن صله واجب نيست و مراد چنانچه در خبر ابي الجارود از حضرت باقر عليه السلام است که مراد اولي القربي حضرت رسول است که اشاره به خمس باشد که ميفرمايد:
(وَ اعلَمُوا أَنَّما غَنِمتُم مِن شَي‌ءٍ فَأَن‌َّ لِلّه‌ِ خُمُسَه‌ُ وَ لِلرَّسُول‌ِ وَ لِذِي القُربي الاية) انفال آيه 42.
(وَ المَساکِين‌َ) اشاره بزکوة و صدقات است.
(وَ المُهاجِرِين‌َ فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ) اشاره به جهاد است (أَ لا تُحِبُّون‌َ أَن يَغفِرَ اللّه‌ُ لَکُم)
جلد 13 - صفحه 512
که اينکه بذلها باعث مغفرت ذنوب ميشود (وَ اللّه‌ُ غَفُورٌ رَحِيم‌ٌ) هم مي‌آمرزد هم رحمت شامل حال آنها ميشود.