اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا لا تَتَّبِعُوا خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ وَ مَن يَتَّبِع خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ فَإِنَّه‌ُ يَأمُرُ بِالفَحشاءِ وَ المُنکَرِ وَ لَو لا فَضل‌ُ اللّه‌ِ عَلَيکُم وَ رَحمَتُه‌ُ ما زَکي مِنکُم مِن أَحَدٍ أَبَداً وَ لکِن‌َّ اللّه‌َ يُزَکِّي مَن يَشاءُ وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ عَلِيم‌ٌ «21»
اي کساني که ايمان آورده‌ايد متابعت نکنيد خطوه‌هاي شيطان را او کسي که متابعت کند خطوه‌هاي شيطان را پس محققا شيطان امر ميکند بکارهاي زشت و به منکرات و اگر حفظ الهي و فضل خداوند بر شما نبود و رحمت او احدي از
جلد 13 - صفحه 509
شما مزکي نمي‌شديد هرگز، و لکن خداوند تزکيه ميفرمايد: هر که را که مشيّتش تقاضا کند و خداوند شنوا و دانا است.
(يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا) خطاب بمؤمنين است و لو تمام مکلفين محکوم باين حکم هستند که نبايد متابعت شيطان کنند لکن غير المؤمنين اينکه خطاب را نمي پذيرند و شيطان هم با آنها چندان کاري ندارد و چون ايمان ندارند و اهل عذاب هستند هر چه ميخواهند مي‌کنند، تمام فکرش متوجه مؤمنين است که بلکه بتواند اينها را هم به عذاب بيندازد و بي‌ايمان کند.
(لا تَتَّبِعُوا خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ) خطوه پاها را گشاده گذاردن است که بزبان ما شلنگ مي‌گوئيم و دويدن و ميتوان گفت که خطوه بزبان فارسي پا بي‌ربط زمين گذاردن و يا بي‌جا گذاردن است.
يعني در تعقيب شيطان نرويد و به وساوس شيطان عمل نکنيد و به اغواي شيطان اغوا نشويد زيرا شيطان دشمن بزرگ شماست.
(إِنَّه‌ُ لَکُم عَدُوٌّ مُبِين‌ٌ) يس آيه 60 (إِن‌َّ الشَّيطان‌َ لَکُم عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوه‌ُ عَدُوًّا إِنَّما يَدعُوا حِزبَه‌ُ لِيَکُونُوا مِن أَصحاب‌ِ السَّعِيرِ) فاطر آيه 6.
(وَ مَن يَتَّبِع خُطُوات‌ِ الشَّيطان‌ِ) و کسي که متابعت شيطان را ميکند.
(فَإِنَّه‌ُ يَأمُرُ بِالفَحشاءِ وَ المُنکَرِ) فحشاء کارهاي زشت و قبيح است که عقل حکم به قبح ميکند و باصطلاح قبايح عقليه و منکر محرمات شرعيه است که شارع نهي فرموده مقابل معروف.
(وَ لَو لا فَضل‌ُ اللّه‌ِ عَلَيکُم وَ رَحمَتُه‌ُ ما زَکي مِنکُم مِن أَحَدٍ أَبَداً) خداوند دو نحوه تفضل و رحمت دارد نسبت به بندگان عام و خاص.
اما عامش نسبت به جميع بندگان است به ارسال رسل و انزال کتب و جعل احکام براي هدايت و ارشاد بندگان.
(وَ ما أَرسَلناک‌َ إِلّا رَحمَةً لِلعالَمِين‌َ).
جلد 13 - صفحه 510
و اما خاصش نسبت بمؤمنين هر چه ايمان آنها قوي گردد، هر چه تقواي آنها بيشتر گردد هر چه عبادات آنها خالص‌تر گردد اسباب بهتر و بالاتر بر آنها فراهم ميفرمايد و ميل و رغبت آنها زيادتر مي‌شود که معناي توفيق است و بالعکس اهل معاصي هر چه بيشتر معصيت کنند از خدا دورتر مي‌شوند و به شيطان نزديکتر و اسباب معاصي زيادتر بر آنها فراهم مي‌شود که معناي خذلان است لذا ميفرمايد:
(وَ لکِن‌َّ اللّه‌َ يُزَکِّي مَن يَشاءُ) که همان توفيق است، حتي در خبر دارد که بنده اگر يک قدم رو بخدا رود خداوند ده قدم رو باو مي‌آيد يعني قرب و منزلت پيدا ميکند.
(وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ عَلِيم‌ٌ) عالم بآنچه مي‌گوئيد و بآنچه در قلب و باطن داريد و آنچه عمل ميکنيد.