اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لِلّه‌ِ ما فِي السَّماوات‌ِ وَ ما فِي الأَرض‌ِ وَ إِلَي اللّه‌ِ تُرجَع‌ُ الأُمُورُ (109)
و از براي خدا است آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است و بسوي خدا است بازگشت امور.
و للّه لام اختصاص است بملکية ذاتيه حقّه حقيقيه چون موجد تمام مخلوقات او است و مبقي آنها و مفني آنها و آن بآن افاضه از جانب او است، هم علة موجده است و هم علة مبقيه.
ما فِي السَّماوات‌ِ از ملائکه و کرات علويه و سکنه آنها و لوح و قلم و سدرة المنتهي و جنّة المأوي و بيت المعمور و آنچه که غير از خدا نميداند از آثار قدرت و عظمت و کبريايي.
وَ ما فِي الأَرض‌ِ از جن‌ّ و انس و انواع حيوانات برّي و بحري و عناصر و معادن و نباتات از حبوب و فواکه و خضرويات و ادويه و غير اينها
جلد 4 - صفحه 314
وَ إِلَي اللّه‌ِ تُرجَع‌ُ الأُمُورُ امر در قرآن بر معاني بسياري اطلاق شده مثل وَ أَوحي فِي کُل‌ِّ سَماءٍ أَمرَها فصّلت آيه 11، اي ما يصلحها. و مثل وَ ما أَمرُ السّاعَةِ إِلّا کَلَمح‌ِ البَصَرِ نحل آيه 79، يعني وقوع القيمة و احياء الموتي.
و مثل هَيِّئ لَنا مِن أَمرِنا رَشَداً کهف آيه 9، بمعني هدايت بصلاح، و مثل قال‌َ الَّذِين‌َ غَلَبُوا عَلي أَمرِهِم لَنَتَّخِذَن‌َّ عَلَيهِم مَسجِداً کهف آيه 20، و غير ذلک از آيات، و جامع همه اينها فعل است بمعني کار. و در اينکه آيه يعني بازگشت کارها تمام بخدا است و کليه اختيارات از کليه افراد سلب ميشود و تمام اختيار با اوست و همين است مفاد آيه شريفه لِمَن‌ِ المُلک‌ُ اليَوم‌َ لِلّه‌ِ الواحِدِ القَهّارِ مؤمن آيه 16.