تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
قالَ رَبِّ انْصُرْنِي بِما کَذَّبُونِ (39) قالَ عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نادِمِينَ (40) فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ بِالْحَقِّ فَجَعَلْناهُمْ غُثاءً فَبُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ (41) ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قُرُوناً آخَرِينَ (42) ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ (43)
ثُمَّ أَرْسَلْنا رُسُلَنا تَتْرا کُلَّ ما جاءَ أُمَّةً رَسُولُها کَذَّبُوهُ فَأَتْبَعْنا بَعْضَهُمْ بَعْضاً وَ جَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ فَبُعْداً لِقَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ (44)
ترجمه
- گفت پروردگار من يارى ده مرا بسبب آنکه تکذيب کردند
مرا گفت پس از گذشتن زمان اندکى هر آينه ميگردند البته پشيمان
پس گرفت ايشان را فرياد مهلک بحق پس گردانيديم آنان را خاشاک بر روى سيل پس دورى باشد از رحمت براى گروه ستمکاران
پس آفريديم از بعد آنها جماعتهاى ديگرى
پيشى نميگيرد هيچ گروهى اجلش را و باز پس نمى‌مانند
پس فرستاديم رسولانمان را از پى هم هرگاه آمد گروهى را رسولشان تکذيب کردند او را پس از پى در آورديم بعضى از آنها را ببعضى و گردانيديم آنها را حکايتها پس دورى است از رحمت مر گروهى را که ايمان نميآورند.
تفسير
- پس از آنکه پيغمبر معهود در آيات سابقه از ايمان قوم مأيوس شد مانند حضرت نوح از خداوند طلب نصرت نمود با آنکه مقصودش از آن نزول
جلد 3 صفحه 640
عذاب بر آنها بود و خدا اجابت فرمود و مقرّر گرديد بفاصله کمى عذاب بر آنها نازل شود و فرمود بزودى از کرده خودشان پشيمان خواهند شد و کلمه ما در عمّا قليل زائده و موصوف قليل مقدّر است يعنى با فاصله‌ئى از زمان کمى بسزاى خود ميرسند پس گرفت آنها را و رسيد بآنها صيحه هايله جبرئيل که دلهاشان پاره و زهره ترک شدند و ابدان آنها مانند خار و خاشاکى شد که سيل آنها را با خود ميآورد و از روى آب باطراف پراکنده ميگردد پس دورى است بر سبيل اخبار يا دورى باشد بر سبيل دعا يا دورى باد براى گروه ستمکاران بخويش بسبب شرک و کفر و بر پيغمبر براى تکذيب او از رحمت خدا و برکات او و کلمه بعدا مصدر بعد است که فعل آن معمولا اظهار نميشود و پس از آن خداوند اقوام ديگرى را از قبيل قوم صالح و لوط و شعيب و غيرهم ايجاد فرمود که آنها در قرون و اعصارى بودند و در وقت مقدّر معيّنى که تقديم و تأخير در آن روى نميداد مى‌مردند و بعذاب الهى گرفتار ميشدند چون هيچ جماعتى نميتوانند اجل و زمان مرگ خودشان را جلو يا عقب بيندازند و پس از ايجاد خداوند آنها را و نشو و نموّشان خدا پيغمبران خود را يک يک و پى در پى براى ارشاد و هدايت آنها فرستاد چون تترى مأخوذ از وتر بمعناى فرد است که و او آن مبدّل بتاء شده و در آخر آن الف تأنيث بملاحظه جماعت در آورده‌اند و بعضى بتنوين قرائت نموده‌اند و بنابراين الف بدل تنوين است که بياء نوشته شده و هر يک از ايشان که براى اداء رسالت نزد قوم خود آمدند بتکذيب امّت و جماعت گرفتار شدند و خداوند هم پى در پى آن اقوام را هلاک فرمود و از آنها جز قصه و سخن عجب‌آور و حکايتهائى در دنيا باقى نماند که موجب عبرت خلق گرديد چون احاديث جمع حديث يا جمع احدوثه است که آن سخنان تعجّب‌آور است و در شرور استعمال ميشود پس دورى از رحمت حق و هلاکت ابدى است براى کسانى که بخدا و پيغمبر او ايمان نميآورند.
جلد 3 صفحه 641