اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ عَمّا قَلِيل‌ٍ لَيُصبِحُن‌َّ نادِمِين‌َ (40)
خداوند براي نصرت رسولش فرمود: به همين زودي طولي نمي‌کشد که اينها موقعي که شب را به صبح مي‌آورند پشيمان مي‌شوند خداوند تبارک و تعالي از راه لطف و عنايت باب توبه را به روي بندگان باز فرموده لکن قبل از معاينه مرگ ميفرمايد:
[قُل يا عِبادِي‌َ الَّذِين‌َ أَسرَفُوا عَلي أَنفُسِهِم لا تَقنَطُوا مِن رَحمَةِ اللّه‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ يَغفِرُ الذُّنُوب‌َ جَمِيعاً إِنَّه‌ُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ] زمر آيه 54 و در باب توبه گفته‌ايم:
اوامر توبه که در بسياري از آيات شده امر ارشاديست اعمال مولوية در او نشده که بر ترک توبه عقوبتي باشد. زيرا تسلسل لازم مي‌آيد فقط عقوبت بر ترک واجبات و بر فعل محرمات است و توبه وجوبش به حکم عقل است لکن قبولي توبه مشروط به اموريست.
1- يکي بايد قبل از ظهور آثار مرگ باشد چنانچه ميفرمايد: [وَ لَيسَت‌ِ التَّوبَةُ لِلَّذِين‌َ يَعمَلُون‌َ السَّيِّئات‌ِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُم‌ُ المَوت‌ُ] نساء آيه 22 2- ايمان است که با ايمان از دنيا برود که در تعقيب همين آيه
جلد 13 - صفحه 398
ميفرمايد:
[وَ لَا الَّذِين‌َ يَمُوتُون‌َ وَ هُم کُفّارٌ] 3- قبل از نزول عذاب مثل توبه فرعون در موقع غرق که ميفرمايد:
[حَتّي إِذا أَدرَکَه‌ُ الغَرَق‌ُ قال‌َ آمَنت‌ُ أَنَّه‌ُ لا إِله‌َ إِلَّا الَّذِي آمَنَت بِه‌ِ بَنُوا إِسرائِيل‌َ وَ أَنَا مِن‌َ المُسلِمِين‌َ آلآن‌َ وَ قَد عَصَيت‌َ قَبل‌ُ] يونس آيه 90 فقط قوم يونس که ميفرمايد:
[لَمّا آمَنُوا کَشَفنا عَنهُم عَذاب‌َ الخِزي‌ِ] يونس 98، اينها موقع نزول عذاب که ميفرمايد:
[عما قليل] بهمين نزديک.
[لَيُصبِحُن‌َّ نادِمِين‌َ] لکن اينکه ندامت سودي ندارد.