اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
ثُم‌َّ أَرسَلنا رُسُلَنا تَترا کُل‌َّ ما جاءَ أُمَّةً رَسُولُها کَذَّبُوه‌ُ فَأَتبَعنا بَعضَهُم بَعضاً وَ جَعَلناهُم أَحادِيث‌َ فَبُعداً لِقَوم‌ٍ لا يُؤمِنُون‌َ (44)
پس از آن رسول که قبلا ذکر کرديم فرستاديم رسولان خود يکي بعد از ديگر پي در پي هر زماني که امتي را رسول آمد آن امت تکذيب کردند او را پس تابع کرديم ما بعض آنها را به بعض ديگر در عذاب و هلاکت و جعل فرموديم آنها را احاديث که ذکر هلاکت آنها را بکنند پس بعد از رحمت باد براي قومي که ايمان نمي‌آورند.
اينکه آيه شريفه هم يکي از شواهد است که رسولي که قبلا ذکر فرمود هود بوده بعد از نوح که بر قوم عاد فرستاده شده بود، زيرا آن رسولاني که ميفرمايد:
پي در پي فرستاديم.
(ثُم‌َّ أَرسَلنا رُسُلَنا تَترا) قبل از موسي بودند بقرينه آيه بعد که ذکر موسي ميفرمايد: مثل صالح و ابراهيم و لوط و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و يوسف و شعيب که هر يک بعد ديگري آمدند.
و (کُل‌َّ ما جاءَ أُمَّةً رَسُولُها) آن امت تکذيب کردند او را.
(کَذَّبُوه‌ُ) ثمود تکذيب صالح کردند ابراهيم را نمرود و تمام اهل زمين تکذيب کردند فقط لوط باو ايمان آورد حتي او را در آتش انداختند، لوط را قومش حتي زن لوط تکذيب کردند شعيب را اهل مدين و اصحاب ايکه تکذيب کردند و هم چنين بقيه آنها.
(فَأَتبَعنا بَعضَهُم بَعضاً) در عذاب و هلاکت هر امتي را بيکنوع عذاب هلاک کرديم، ثمود را بصيحه و صاعقه قوم ابراهيم (نمرود) را بيک پشه، قوم لوط را به خسف و نزول حجارة اصحاب مدين و ايکه قوم شعيب را بصاعقه.
(وَ جَعَلناهُم أَحادِيث‌َ) براي تنبيه ديگران که بدانند نتيجه تکذيب
جلد 13 - صفحه 403
انبياء در دنيا چيست قطع نظر از عقوبات آخرت لکن انسان خيره سر کجا متنبه ميشود کفر و شرک و فسق و فجور و هواهاي نفساني و تقليد پيشينيان و اضلال مضلان و اغواي شياطين نمي‌گذارد أيمان بياورند و متابعت انبياء کنند.
(فَبُعداً لِقَوم‌ٍ لا يُؤمِنُون‌َ) بعد از رحمت در دنيا باعث نزول بلاء و هلاکت و هزار عيب ديگر. و در آخرت گرفتار عذاب ابدي. (فَادخُلُوا أَبواب‌َ جَهَنَّم‌َ خالِدِين‌َ فِيها فَلَبِئس‌َ مَثوَي المُتَکَبِّرِين‌َ) نحل آيه 31.