تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا نُکَلِّفُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها وَ لَدَيْنا کِتابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِّ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ (62)
«1». تفسير صافى، ج 3، ص 402 و 403 به نقل از کافى، چ سعيد مشهد.
«2». سوره آل عمران، آيه 148.
جلد 9 - صفحه 152
بعد از اخبار حال مؤمنان و کافران، بيان فرمايد که ما تکليف نفرمائيم هيچکس را مگر بقدر طاقت او، پس مىفرمايد:
وَ لا نُکَلِّفُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها: و تکليف نفرمائيم هيچ نفسى را و امر ننمائيم او را مگر بقدر طاقت و توانائى بجاى آوردن؛ بدين فرمايش خداوند عالميان تحريص و ترغيب فرموده بندگان را بر آنچه وصف فرمود براى نيکان و تسهيل آن بر نفوس تا راغب شوند به درک اخلاق حسنه و ترک صفات رذيله. وَ لَدَيْنا کِتابٌ يَنْطِقُ بِالْحَقِ: و نزد ما است، يعنى نزد ملائکه ما کتابى است گويا باشد به راستى و شهادت دهد به معصيت و طاعت شما به حق که نوشتهاند ملائکه آن را به امر ما، يعنى صحائف اعمال شما. وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ: و ايشان ستمديده نخواهند شد در جزاى اعمال به زيادتى عقاب و کمى ثواب، بلکه وافيا مجازات شوند و مؤاخذه نشوند به گناه غير خود.
تبصره: آيه شريفه دال است بر بطلان قول جبريه، زيرا مىفرمايد ما تکليف نفرمائيم هيچکس را مگر بقدر طاقت او. بنابراين چگونه مىشود که کفر را در کافر خدا قرار دهد و بعد او را مکلف فرمايد به ايمان؛ البته منافات با صدر آيه شريفه خواهد بود، پس مذهب حق آنست که کافر خودش بسوء اختيار کفر را بر ايمان اختيار نموده و عذابش در قيامت بالاستحقاق مىباشد.