اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لَيسُوا سَواءً مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ يَتلُون‌َ آيات‌ِ اللّه‌ِ آناءَ اللَّيل‌ِ وَ هُم يَسجُدُون‌َ (113)
مساوي نيستند تمام اهل الکتاب بلکه يک جماعتي از آنها هستند که قيام کردند در امر دين و در دلهاي شب تلاوت آيات قرآني مينمودند و بعبادت خدا ميپرداختند و در پيشگاه احديت بخاک ميافتادند.
اينکه آيه شريفه اهل کتاب را دو دسته ميکند: يک دسته کساني که در آيات قبل شرح آنها گذشت و دسته دوم اخيار اهل کتاب هستند و آنها کساني هستند که در حق پا برجا هستند لذا ميفرمايد:
لَيسُوا سَواءً اينکه جمله مستقلّه است يعني تمام اهل کتاب يک نحوه نيستند بلکه خوب و بد دارند، بعد بيان ميفرمايد خوبان آنها را.
جلد 4 - صفحه 320
مِن أَهل‌ِ الکِتاب‌ِ من تبعيضيه يعني بعض اهل کتاب أُمَّةٌ قائِمَةٌ امة بمعني جماعة است يعني يک جماعة از اهل کتاب قائمة هستند يعني پا برجا قيام بحق و صراط مستقيم نمودند و دين حقه اسلام را از روي حقيقت قبول کردند.
يَتلُون‌َ آيات‌ِ اللّه‌ِ تلاوت آيات قرآني ميکنند.
آناءَ اللَّيل‌ِ آناء جمع آني بمعني برهه از زمان نه جمع آن که طرف زمان باشد زيرا جمع آن آنات ميآيد نه آناء، و بعبارت ديگر همزه آناء لام الفعل است، اني يا بکسر يا بفتح علي اختلاف و اصل آن يائيست در جمع بدل بهمزه شده و مراد ساعات ليل است چنانچه ميفرمايد أَمَّن هُوَ قانِت‌ٌ آناءَ اللَّيل‌ِ ساجِداً وَ قائِماً زمر آيه 12.
وَ هُم يَسجُدُون‌َ ظاهرا اشاره بصلاة ليل است چنانچه در فضيلة آن آيات و اخبار بسيار وارد شده وَ مِن‌َ اللَّيل‌ِ فَتَهَجَّد بِه‌ِ نافِلَةً لَک‌َ عَسي أَن يَبعَثَک‌َ رَبُّک‌َ مَقاماً مَحمُوداً اسري آيه 81.
و در مجمع دارد
(و قد صح‌ّ عن النبي‌ّ صلّي اللّه عليه و آله و سلّم انه قال رکعتان يرکعهما العبد في جوف الليل الاخر خير له من الدنيا و ما فيها و لو لا ان اشق علي امتي لفرضتهما عليهم)
(و قال ابو عبد اللّه عليه السّلام ان البيوت الّتي يصلي فيها بالليل «و خ ل» بتلاوت القرآن يضي‌ء لاهل السماء کما يضي‌ء النجوم لاهل الارض)
(و قال عليه السّلام عليکم بصلاة الليل فانها سنّة نبيکم و دأب الصالحين قبلکم و مطردة الداء عن اجسادکم)
انتهي. و اخبار در اينکه باب بسيار است.
321