تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِکَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ فِي جَهَنَّمَ خالِدُونَ (103)
«1». تفسير ابو الفتوح رازى، ج 8، ص 158، چاپ کتابفروشى اسلاميّه.
جلد 9 - صفحه 179
وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ: و هر که سبک باشد ميزانهاى او به جهت نداشتن اعمال حسنه مانند مشرکان و منافقان که ميزان الاعمال آنها خالى است از کارهاى شايسته ايمان و طاعات. فَأُولئِکَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ: پس آن گروه آنانند که زيان کردند در نفسهاى خود، يعنى سرمايه عمر گرانبها را به باد غفلت در دادند و استعدادات حصول کمال را به طلب آرزوهاى نفسانى و پيروى شهوات ضايع ساختند و تلف کردند، و از ايمان و طاعت که موجب نجات است سرپيچى نمودند، بدين سبب، فِي جَهَنَّمَ خالِدُونَ: در جهنم جاويد و دائم باشند و خلاصى براى آنها نخواهد بود.
تبصره: خلافى نيست در حقيقت ميزان به جهت آيات صريحه قرآن، لکن اختلاف کرده‌اند متکلمين از خاصه و عامه در معناى آن.
شيخ مفيد و اساطين محققين اماميه فرموده‌اند: مراد موازين، تعديل بين اعمال و جزاى آنها است، و قرار دادن هر جزائى در محل خود، و رساندن هر صاحب حقى را به حقش.
و در کيفيت وزن نيز خلاف است: علامه مجلسى در جلد سوم بحار مفصلا اقوال را نقل نموده و در آخر فرموده: ما ايمان داريم به ميزان و واگذاريم علم آن را به حاملين علم قرآن، و مکلف نباشيم به دانستن آنچه وارد نشده صريح البيان. «1» تنبيه: پس از ثبوت ميزان و بيان تقسيم بندگان به رستگاران و زيانکاران، شايسته و سزاوار آنکه مؤمن را آگاهى بايد که سعى نمايد در جمله کسانى باشد که ميزان اعمالش سنگين باشد به زيادتى طاعات و عبادات، نه از جمله آنان که ميزان اعمالشان نقصان يابد به کثرت معاصى و گناهان، و عاقبت الامر زيانکار گردد و سرمايه عمرش به باد رود.
در امالى- صدوق رحمه اللّه از حضرت صادق از آباء کرام خود عليهم السّلام، فرمود حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم: طوبى لمن طال عمره
«1». بحار الانوار، ج 7، ص 253.
جلد 9 - صفحه 180
و حسن عمله فحسن منقلبه اذ رضى عنه ربّه عزّ و جلّ و ويل لمن طال عمره و ساء عمله فساء منقلبه اذ سخط عليه ربّه عزّ و جلّ.
خوشا حال کسى که دراز شود عمر او، و نيکو باشد عملش، پس نيکو گردد بازگشت او. و واى بر کسى که دراز شود عمر او، و بد باشد عملش، پس بد باشد بازگشت او.