1- بيگانگان را مَحرم اسرار خويش قرار ندهيم. «لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِکُمْ» وجود مستشاران خارجى در کشورهاى اسلامى، ممنوع است.
2- رازدارى، يک وظيفه‌ى قطعى است. «لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِکُمْ»
3- هر مسلمانى هم که مصداق «دُونِکُمْ» باشد، نبايد محرم اسرار قرار گيرد، زيرا در ميان مسلمانان نيز افراد فتنه‌جو و جاسوس، کم نيستند. «لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِکُمْ ...»
4- ملاک دوستى و روابط صميمانه‌ى مسلمانان با ساير جوامع بايد ايمان باشد.
«لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِکُمْ»
5- دشمن در ضربه زدن به فکر و انديشه کوتاهى نمى‌کند. «لا يَأْلُونَکُمْ خَبالًا»
6- دشمنان با شگردهاى گوناگون با ما برخورد مى‌کنند: 1. فساد. «لا يَأْلُونَکُمْ خَبالًا» 2. فشار. «وَدُّوا ما عَنِتُّمْ» 3. نفاق. «ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَکْبَرُ»
7- دشمنان خود را بشناسيد و هشيار باشيد، آنان ذرّه‌اى در توطئه و فتنه عليه شما کوتاهى نمى‌کنند. «لا يَأْلُونَکُمْ خَبالًا وَدُّوا ما عَنِتُّمْ»
8- اوامر و نواهى الهى، دليل و فلسفه دارد. اگر شما را از روابط صميمانه با دشمنان نهى مى‌کند، به خاطر آن است که آنان در توطئه عليه شما کوتاهى نمى‌کنند. «لا تَتَّخِذُوا ... لا يَأْلُونَکُمْ»
9- از کوزه همان برون تراود که در اوست. از دشمن انتظارى جز بغض و کينه‌نيست. «قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ»
«1». قلم، 9.
«2». بقره، 109.
جلد 1 - صفحه 591
10- دشمنان خود را از تبليغات آنان بشناسيد. «قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ»
11- روابط صميمى با دشمنِ توطئه‌گر، نشانه‌ى بى‌عقلى است. برخورد صميمانه، با افراد بى‌صفا، کم عقلى است. «ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَکْبَرُ ... إِنْ کُنْتُمْ تَعْقِلُونَ»
12- خداوند به درون همه آگاه است و نقشه‌هاى دشمنان اسلام را افشا مى‌کند.
«وَ ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَکْبَرُ»
13- دشمنان شما منافق هستند، ظاهر و باطنشان يکى نيست. «ما تُخْفِي صُدُورُهُمْ»
14- خداوند با معرّفى روحيات دشمن، با شما اتمام حجّت کرده است. «قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ»
15- مؤمن بودن مسأله‌اى است و عاقل بودن مسأله ديگر، لذا در اين آيه خداوند به مؤمنان مى‌فرمايد: کفّار را محرم اسرار خود قرار ندهيد، اگر عقل داريد. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ... إِنْ کُنْتُمْ تَعْقِلُونَ»