نکته‌های تفسیر نور

در آيه قبل کلمه‌ى «جنّت» به صورت مفرد بکار رفته بود، «يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ»، ولى در اين آيه کلمه‌ى‌ «جَنَّاتِ» به صورت جمع مطرح شده و اين نشان مى‌دهد که باغ و بوستان اهل‌ جلد 5 - صفحه 291 بهشت مجموعه‌اى از بوستان‌هاى متعدّد است. اين تعبير شايد به خاطر آن باشد که هر يک از بهشتيان داراى چهار باغ مى‌باشند که در سوره‌ى الرّحمن به آن اشاره شده است: «وَ لِمَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ جَنَّتانِ‌ ... وَ مِنْ دُونِهِما جَنَّتانِ» «1» يعنى براى هرکس که اهل تقوا باشد، دو باغ است و پس از توصيف دو باغ مى‌فرمايد: غير اين دو باغ، دو باغ ديگر نيز هست که روى هم مى‌شود چهار باغ که اين دو باغ يا نزديک‌ترند و يا سطح پايين‌ترى دارند و يا به خاطر اختلاف درجات اهل بهشت، نوع باغها نيز تفاوت دارد. «2» قرآن کريم از تحقّق يافتن وعده‌هاى الهى بارها سخن به ميان آورده است، از جمله فرمود: «وَ مَنْ أَوْفى‌ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ» «3» کيست که از خداوند با وفاتر باشد؟ ستايش بهشت به اينکه در آنجا لغوى نمى‌شنوند، هم توصيه به امروز ماست که از لغو دورى کنيم و هم اشاره به اين است که سخنان ياوه کفّار و شنيده‌هايى که مؤمنان را در دنيا رنج مى‌داد، در آنجا نيست. در جمله‌ى‌ «نُورِثُ‌ ... مَنْ کانَ تَقِيًّا» هم به تقوا اشاره شده است که کليد بهشت است و هم تعبير ارث آمده که به معناى رسيدن به مال و نعمت بدون رنج و زحمت است. گرچه تقوا کليد بهشت است، امّا آن همه پاداش، ارث خدا به ماست و اعمال ما به اين اندازه پاداش ندارد و در حقيقت پاداشهاى ما ارثى است که از طرف خداوند بدون رنج به ما مى‌رسد. در حديثى مى‌خوانيم: هر انسانى در بهشت و دوزخ جايگاهى دارد؛ اگر اهل بهشت شد، جايگاه دوزخى او به دوزخيان ارث مى‌رسد و اگر اهل دوزخ شد، جايگاه بهشتى او به بهشتيان ارث مى‌رسد. «4» شخصى به امام صادق عليه السلام از درد معده‌اش شکايت کرد. حضرت به او فرمودند: دو نوبت غذا بخور، صبح وغروب، و بين آن دو غذا نخور که موجب فساد بدن مى‌شود. آنگاه اين آيه را «رِزْقُهُمْ فِيها بُکْرَةً وَ عَشِيًّا» تلاوت کردند. «5» «1». الرحمن، 46- 62. «2». تفسير کشف‌الاسرار. «3». توبه، 111. «4». نورالثقلين، ج 2، ص 31. «5». تفسير نورالثقلين؛ محاسن برقى. جلد 5 - صفحه 292