اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَطَّلَع‌َ الغَيب‌َ أَم‌ِ اتَّخَذَ عِندَ الرَّحمن‌ِ عَهداً (78)
آيا غيب دارد که مال و اولاد پيدا مي‌کند، يا اينکه از خدا عهد و ميثاق گرفته که باو مال و اولاد دهد.
أَطَّلَع‌َ الغَيب‌َ همزه استفهام است که در اصل اطلع بوده و از باب افتعال است تاء منقوط در طاء مؤلف ادغام شده و چون همزه وصل است ساقط شده و همزه استفهام بر او وارد شده و علم غيب مختص بذات اقدس ربوبي است. چنانچه صريح آيات است و احدي خبر از آينده ندارد مگر بافاضه حق و اخبار او، حتي پيغمبر صلّي اللّه عليه و اله خود را ميفرمايد:
قُل ما کُنت‌ُ بِدعاً مِن‌َ الرُّسُل‌ِ وَ ما أَدرِي ما يُفعَل‌ُ بِي وَ لا بِکُم احقاف آيه 8 و نيز ميفرمايد:
قُل إِن أَدرِي أَ قَرِيب‌ٌ ما تُوعَدُون‌َ أَم يَجعَل‌ُ لَه‌ُ رَبِّي أَمَداً عالِم‌ُ الغَيب‌ِ فَلا يُظهِرُ عَلي غَيبِه‌ِ أَحَداً إِلّا مَن‌ِ ارتَضي مِن رَسُول‌ٍ الاية جن آيه 25. أَم‌ِ اتَّخَذَ عِندَ الرَّحمن‌ِ عَهداً وحي بر تو نازل شده يا پيغمبري خبري داده که خدا عهد و ميثاق داده که بکفار و مشرکين مال و اولاد عنايت بفرمايد، و بر فرض اگر مال و اولاد هم بدهد براي مزيد اثم و معصيت و زيادتي عذاب است. چنانچه ميفرمايد:
وَ لا يَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا أَنَّما نُملِي لَهُم خَيرٌ لِأَنفُسِهِم إِنَّما نُملِي لَهُم لِيَزدادُوا إِثماً وَ لَهُم عَذاب‌ٌ مُهِين‌ٌ آل عمران آيه 178. و نيز ميفرمايد:
جلد 12 - صفحه 480
وَ اعلَمُوا أَنَّما أَموالُکُم وَ أَولادُکُم فِتنَةٌ انفال آيه 28. و فتنه در اينجا بمعني بلاء است.
- تنبيه- جميع نعم الهيّه در دنيا از عمر و جوارح و مال و اولاد و صحت و سلامت و غير اينها اگر بمصرف الهي صرف نعمت است، و تفضل و موجب مزيد مثوبات و درجات مي‌شود، و اگر بمصرف شيطاني و هواي نفساني صرف شود بلاء و مصيبت است، چنانچه عکس آن هم مختلف است، اگر بلائي و مصيبتي و مرضي بر مؤمن متوجه شد کفاره گناهان و موجب ارتفاع درجات و مزيد بر مثوبات است.
و اگر بر کفار و اهل ضلالت شد عقوبت دنيوي آنهاست تا رسد باخروي.