تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
کَلاَّ سَيَکْفُرُونَ بِعِبادَتِهِمْ وَ يَکُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا (82)
کَلَّا: نه چنان است که عزيز و ارجمند شوند نزد خدا بوسيله خدايان خود.
سَيَکْفُرُونَ بِعِبادَتِهِمْ: زود باشد که کافر شوند و انکار کنند خدايان ايشان، و مقرّ نشوند به پرستش ايشان، يعنى تکذيب آنان و از آنها بيزارى جويند مانند قوله تعالى «إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا» «1» يا زود باشد که کفار چون بدى سر انجام خود را ببينند، انکار شرک خود کنند و منکر شوند به اينکه آلهه
«1» سوره بقره آيه 166.
جلد 8 - صفحه 223
باطله را پرستيدهاند کقوله «ثُمَّ لَمْ تَکُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللَّهِ رَبِّنا ما کُنَّا مُشْرِکِينَ» «1» و مؤيد قول اول است قوله: وَ يَکُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا: و باشند آن معبودان بر ايشان دشمن و مخالف، يا سبب مذلت و خوارى نه عزت و ارجمندى همچنانکه دعوى مىکنند، يا باشند معبودان بر کافران معاون يکديگر در دشمنى، همه متفق الکلمه شده دشمنى کنند مر کافران را و آتش جهنم را برافرازند براى شدت عذاب ايشان، چه ملائکه، خزنه جهنم را تحريص کنند بر تعذيب آنان و اصنام همه آتش و بدان سبب آتش مشتعل و بيشتر آنها را بسوزاند.
تفسير برهان- به اسناد خود از على بن حمزه از حضرت صادق عليه السلام در تفسير اين آيه مىفرمايد: آنان را که خدايان خود قرار دادند غير از ذات احديت الهى، مىباشند بر کافران ضد در روز قيامت، و تبرى جويند از ايشان و عبادتشان روز قيامت. پس فرمود: نيست عبادت رکوع و سجود، و جز اين نيست عبادت اطاعت مردان است، هر که اطاعت کند مخلوقى را در معصيت خالق، پس بتحقيق عبادت کرده است او را «2». اين فرمايش حضرت دستورى را براى متدينين معين فرمايد.