تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لا يَمْلِکُونَ الشَّفاعَةَ إِلاَّ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً (87)
لا يَمْلِکُونَ الشَّفاعَةَ: مالک نباشند روز قيامت هيچيک از متقين و مجرمين شفاعت را. إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً: مگر کسى که فرا گرفته باشد نزد خداى تعالى پيمانى براى شفاعت، که آن ايمان و عمل صالح و تبرى از غير خدا؛ چه اهليت شفاعت براى گناهکاران موقوف است بر آن يا مراد اذن الهى باشد در شفاعت، چه حق تعالى فرموده «لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ» در مجمع فرمايد: مالک شفاعت دو قسم است: يکى شفاعت براى غير، دوم استدعاى شفاعت از غير. پس معنى آنکه هيچکس مالک شفاعت غير و استدعاى شفاعت از غير نکند براى خود مگر آن را که وعده شفاعت داده شده از جانب خدا مانند انبياء و اولياء و شهداء و علماء و صلحا «1».
در کافى و تهذيب و من لا يحضر از حضرت صادق عليه السلام فرمود رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله: کسى که نيکو نکند وصيت خود را نزد مرگ
«1» مجمع البيان ج 3 ص 531.
جلد 8 - صفحه 227
خود، باشد نقص در مروت و عقلش. عرض شد: چگونه وصيت کند ميت؟
فرمود: وقت حضور موت و اجتماع مردمان به اطراف او، بگويد: اللهمّ فاطر السّموات و الارض عالم الغيب و الشّهادة الرّحمن الرّحيم. اللّهم انّى اعهد اليک فى دار الدّنيا انّى اشهد ان لا اله الّا انت وحدک لا شريک لک و انّ محمّدا (ص) عبدک و رسولک و انّ الجنّة حقّ و النّار حقّ و ان البعث حقّ و الحساب حقّ و القدر حقّ (فى التهذيب- و ان الحساب و القدر و الميزان حقّ و ان القرآن کما نزلت و انّک انت اللّه الحقّ المبين جزى اللّه محمّدا صلّى اللّه عليه و آله خير الجزاء) و الميزان حقّ و انّ الّدين کما وصفت و انّ الاسلام کما شرعت و انّ القول کما حدّثت و انّ القرآن کما انزلت و انّک انت اللّه الحقّ المبين جزى اللّه محمّدا عنّا خير الجزاء و حيّا اللّه محمّدا و ال محمّد بالسّلام. اللّهمّ يا عدّتى عند کربتى و يا صاحبى عند شدّتى و يا ولىّ نعمتى الهى و آله آبائى لا تکلنى الى نفسى طرفة عين ابدا فانّک ان تکلنى الى نفسى طرفة عين کنت اقرب من الشّرّ و ابعد من الخير و انس فى القبر وحشتى و اجعل لى عهدا يوم القاک منشورا بعد از آن وصيت کند به حاجت خود. و تصديق اين وصيت در قرآن در سوره مريم در قوله تعالى «لا يَمْلِکُونَ الشَّفاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً» پس اين عهد ميت باشد و وصيت حق هر مسلمانى و حقى است بر او که حفظ نمايد اين وصيت را و ياد گيرد آن را. و حضرت امير المؤمنين عليه السلام مى‌فرمود: مرا تعليم فرمود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و فرمود: جبرئيل آن را به من تعليم نموده «1».