تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (123)
بعد از غزوه احد، براى مرحم جراحت و جبران شکست اصحاب، واقعه بدر را حق تعالى تذکر فرمايد:
وَ لَقَدْ نَصَرَکُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ: و هر آينه به تحقيق نصرت فرمود شما را خدا به بدر به تقويت قلوب شما و امداد ملائکه و وارد ساختن ترس در قلوب دشمنان، وَ أَنْتُمْ أَذِلَّةٌ: و حال آنکه شما ذليل و خوار بوديد در چشم دشمنان، يعنى اندک
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 231
و ضعيف به نظر مى‌آمديد و آنها حرب شما را اهميت نمى‌دادند. ابن عباس گفته: اصحاب حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روز بدر، سيصد و سيزده نفر بودند: هفتاد و هفت نفر مهاجر، و دويست و سى و شش نفر از انصار، و يک اسب و سه شتر، و لکن مشرکان قريب هزار نفر و صد اسب داشتند. حق تعالى خطاب فرمود که از بسيارى دشمنان انديشه منمائيد، فَاتَّقُوا اللَّهَ: پس بترسيد و بيانديشيد خدا را در ثبات به معرکه جهاد، لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ: براى آنکه سپاسدارى کنيد و قيام نمائيد به شکر نعمت آنچه حق تعالى بر شما انعام فرموده، که آن توفيق و نصرت او سبحانه باشد. يا معنى آنکه: شايد حق تعالى نعمت نصرت را به شما عطا فرمايد، پس به شکر گزارى آن قيام نمائيد. (بنابراين وضع شکر در موضع انعام به جهت آنست که انعام، سبب شکر است از بابت وضع مسبب در مقام سبب).
غزوه بدر: مجموع غزواتى که خود حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به نفس نفيس متحمل مقاتله شده، بيست و شش جنگ بوده، و اولين آنها بدر است. بطور اجمال آنکه: بعد از فوت حضرت ابى طالب عليه السّلام و خديجه عليها السلام، قريش به هر وجه که مى‌دانستند جفا و اذيت به حضرت وارد، و ده سال در مکه ماند تا به مدينه هجرت فرمود. پس در مدينه نيز يهود کمر عداوت بستند و منافقان در کمين فتنه، و مشرکان در صدد محاربه برآمدند، و جنگ بدر را مقدم شدند.
در هفدهم ماه رمضان سال دوم هجرت، در شب آن روز، همه خفته مگر حضرت که تا صبح مشغول نماز و دعا بود. صبح مشرکان صف کشيده، اول عتبه و برادرش شيبه و پسر او وليد به ميدان آمده، مبارز طلبيدند. حضرت سه جوان از انصار را فرستاد، قبول نکردند. حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، على عليه السّلام و حمزة بن عبد المطلب و عبيدة بن الحارث بن عبد المطلب را رخصت رزم داد. پس حضرت امير المؤمنين عليه السّلام با وليد مقابل شده، رجز خواند و شمشيرى بر دوش وليد زد که از زير بغلش بيرون آمد و چندان
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 232
ذراعش بزرگ بود که چون بلند مى‌کرد، صورتش را مى‌پوشانيد. دست مقطوع خود را بر سر حضرت کوفت و فرار کرد. حضرت به دنبالش زخمى ديگر بر او زد که فورا جان بداد. اما حمزه و شيبه با هم درآويختند و چندان شمشير بر هم زدند که شمشيرها و سپرها از کار افتاد، پس با هم آويختند. حضرت على عليه السّلام از عقب حمزه درآمد، فرمود: اى عم، سر خود را به زير افکن. حمزه سر فرو نمود، حضرت شمشير زد و نصف سر شيبه را بيافکند و او را هلاک ساخت. اما عبيده با عتبه مقابل، و هر دو شجاع بودند. عبيده شمشير بر فرق عتبه زد تا نيمه سر او بدريد، و حضرت رسيده او را هلاک کرد. پس حضرت در قتل هر سه شرکت نمود. بعد از کشته شدن اين سه نفر، ترسى در دل کفار افتاد. ابو جهل قريش را بر حرب تحريص کرد. شيطان به صورت سراقه علم ميسره را به دست گرفته از پيش روى صف مى‌دويد و کفار را قوى دل مى‌کرد. از آن طرف حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم دست به دعا برداشته، طلب نصرت نمود. حق تعالى ملائکه را به امداد فرستاد، چنانچه فرمايد: