تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) فَأَلْقاها فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى‌ «20» فَأَلْقاها فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى‌: پس انداخت آن را موسى، پس ناگاه آن عصا مارى شد که تاخت مى‌نمود به هر طرفى. مفسرين نقل نموده‌اند که اول مارى بود زرد به قدر عصا، و بعد بتدريج بزرگ شده برابر شتر گشت، و لذا حق تعالى آن را در جائى (جان) فرموده و در موضعى (ثعبان) به اعتبار مبدء و منتهى، و در محل ديگر (حيه) نام برده که اسمى است شامل هر دو. نزد بعضى به ضخامت ثعبان و به جلادت جان بود، و چون اين معجزه چندين مرتبه ظهور يافت، ممکن است در هر دفعه‌اى قسمى ظاهر مى‌شد به قدرت کامله سبحانى. رفع شبهه: طبيعيون که منکر صانع و خالقند گويند: محال است انقلاب عصا به مار. اما جواب: اولا بر شخص عاقل بصير، مخفى نباشد که تبدلات و تغييرات احوال اشياء از ايجاد و اعدام و حدوث حوادث در عالم کون و فساد، بالضروره دال است بر آنکه موجودات، مقهور اراده و سلطه ذات يگانه هستند که قدرت او بر تمامى ممکنات احاطه دارد. بنابراين انقلاب عصا به مار امرى است ممکن و در تحت قدرت قادر متعال‌ «إِنَّ اللَّهَ عَلى‌ کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ»* پس وقوع آن محال عقلى نيست، و حقيقت معجزه هم خارق عادت بشريه و ظهور قدرت الهيه مى‌باشد. ثانيا متکلمين اثبات نموده‌اند که ذوات اجرام و اجسام، همه متماثل و متشابه يکديگرند در ماهيت و حقيقت، پس هر امرى که صحيح شد بر جسمى، همان بر مثل او ثابت است، و هر صفت و حالت که بر بعض اجسام ثابت باشد، همان صفت و حالت واجب است که بر سائر اجسام و اجرام ثابت باشد، خواه آن جسم و جرم علوى باشد يا سفلى، بزرگ باشد يا کوچک، حيوان باشد يا جماد، از آن جمله: انقلاب و انتقال و استحاله و خرق و التيام و تغير و انفعال در جلد 8 - صفحه 258 صور و اشکال و تبديل و ابدال، صحيح و ممکن باشد. بنابراين جسم عصا نيز از همين اجسام بود و قابليت انقلاب را داشت که به اراده قادر قاهر خداوند متعال ماهيت آن به ماهيت مار مبدل گشت. تبصره: در تغيير عصا به مار در آن مکان دو قول گفته‌اند: 1- آنکه موسى عليه السلام مستأنس شود و بداند که در عصا اين معجزه نهاده‌اند تا چون نزد فرعون آن را بيندازد، ترسى او را عارض نشود. 2- آنکه خداوند عصا را معجزه ساخت تا بداند کلامى که از درخت شنيد از جانب آن ذاتى است که اين خارق عادت را ظاهر فرموده و فعل او سبحانه مى‌باشد.