تفسیر اطیب البیان

اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب) وَ اجعَل‌ لِي‌ وَزِيراً مِن‌ أَهلِي‌ «29» هارُون‌َ أَخِي‌ (30) اشدُد بِه‌ِ أَزرِي‌ (31) وَ أَشرِکه‌ُ فِي‌ أَمرِي‌ (32) و قرار ده‌ ‌از‌ ‌براي‌ ‌من‌ وزيري‌ ‌از‌ اهل‌ ‌من‌ هارون‌ برادر مرا محکم‌ فرما باو پشت‌ مرا و شريک‌ ‌من‌ قرار ده‌ ‌در‌ رسالت‌ و تبليغ‌ و دعوت‌ فرعون‌ و فرعونيان‌ ‌در‌ حديث‌ منزلت‌ ‌که‌ ‌از‌ احاديث‌ متواتره‌ ‌است‌ بلسانهاي‌ مختلف‌ ‌که‌ ‌در‌ بعض‌ ‌آنها‌ ميفرمايد (‌علي‌ منّي‌ بمنزلة هارون‌ ‌من‌ موسي‌ الّا ‌أنه‌ ‌لا‌ نبي‌ّ بعدي‌) و ‌در‌ بعض‌ ‌آنها‌ ‌است‌ ‌از‌ اسماء بنت‌ عميس‌ ‌که‌ ‌گفت‌ ديدم‌ پيغمبر ‌در‌ دعاء ميگفت‌ (اللهم‌ اني‌ اسئلک‌ ‌ما سألک‌ اخي‌ موسي‌ ‌ان‌ تشرح‌ لي‌ صدري‌ و ‌ان‌ تيسّر لي‌ امري‌ و ‌ان‌ تحلل‌ عُقدَةً مِن‌ لِسانِي‌ يَفقَهُوا قَولِي‌ و ‌ان‌ تجعل‌ لِي‌ وَزِيراً مِن‌ أَهلِي‌ عليّا أَخِي‌ اشدُد بِه‌ِ أزري‌ وَ أَشرِکه‌ُ فِي‌ أَمرِي‌ کَي‌ نُسَبِّحَک‌َ کَثِيراً وَ نَذکُرَک‌َ کَثِيراً إِنَّک‌َ کُنت‌َ بِنا بَصِيراً) و ‌از‌ طريق‌ مخالفين‌ مسندا ‌از‌ ‌إبن‌ عباس‌ ‌که‌ ‌گفت‌ (اخذ ‌رسول‌ اللّه‌ صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و ‌سلّم‌ بيد ‌علي‌ ‌بن‌ ابي‌ طالب‌ ‌عليه‌ ‌السلام‌ و بيدي‌ و نحن‌ بمکة و ‌صلي‌ اربع‌ رکعات‌ ‌ثم‌ رفع‌ يديه‌ ‌الي‌ السماء و ‌قال‌ اللّهم‌ ‌ان‌ نبيّک‌ موسي‌ ‌إبن‌ عمران‌ سألک‌ ‌فقال‌ رَب‌ِّ اشرَح‌ لِي‌ صَدرِي‌ وَ يَسِّر لِي‌ أَمرِي‌ الاية و و انا محمّد نبيّک‌ اسئلک‌ رَب‌ِّ اشرَح‌ لِي‌ صَدرِي‌ وَ يَسِّر لِي‌ أَمرِي‌ وَ احلُل‌ عُقدَةً مِن‌ لِسانِي‌ يَفقَهُوا جلد 13 - صفحه 25 قَولِي‌ وَ اجعَل‌ لِي‌ وَزِيراً مِن‌ أَهلِي‌ عليّا أَخِي‌ اشدُد بِه‌ِ ازري‌ وَ أَشرِکه‌ُ فِي‌ أَمرِي‌) ‌إبن‌ عباس‌ ‌گفت‌ (فسمعت‌ مناديا ينادي‌ ‌قد‌ أوتيت‌ ‌ما سئلت‌) ‌الي‌ ‌غير‌ ‌ذلک‌ ‌من‌ الاخبار. (توضيح‌ کلام‌) اينکه‌ هارون‌ نسبت‌ بموسي‌ چندين‌ مقام‌ داشت‌. «1» مقام‌ وزارت‌ ‌علي‌ ‌عليه‌ ‌السلام‌ ‌در‌ جميع‌ امور رسالت‌ مقام‌ وزارت‌ داشت‌ نسبت‌ بحضرت‌ رسالت‌ چنانچه‌ نخست‌ وزير تمام‌ امور مملکت‌ و سلطنت‌ ‌در‌ تحت‌ نظر ‌او‌ ‌است‌. «2» مقام‌ اهليت‌ و امير المؤمنين‌ جز و اهل‌ بيت‌ رسالت‌ ‌است‌ ‌که‌ ‌در‌ آيه تطهير ميفرمايد (إِنَّما يُرِيدُ اللّه‌ُ لِيُذهِب‌َ عَنکُم‌ُ الرِّجس‌َ أَهل‌َ البَيت‌ِ وَ يُطَهِّرَکُم‌ تَطهِيراً) احزاب‌ آيه 33 ‌که‌ دلالت‌ ‌بر‌ مقام‌ عصمت‌ دارد و شامل‌ جميع‌ مراتب‌ طهارت‌ ميشود. «3» مقام‌ اخوت‌ و حضرت‌ رسالت‌ عقد اخوت‌ ‌با‌ ‌او‌ بست‌ ‌که‌ يکي‌ ‌از‌ القاب‌ امير المؤمنين‌ اخ‌ الرسول‌ ‌است‌. «4» شدّ ازر ‌که‌ امير المؤمنين‌ چه‌ اندازه‌ پشتيباني‌ کرد ‌از‌ ‌رسول‌ اکرم‌ بخصوص‌ ‌در‌ امر جهاد ‌که‌ ‌اگر‌ ‌علي‌ نبود حضرت‌ ‌را‌ کشته‌ بودند و اساس‌ اسلام‌ ‌را‌ ‌بر‌ چيده‌ بودند بخصوص‌ ‌در‌ جنگ‌ خندق‌ و مبارزه‌ ‌با‌ عمر ‌إبن‌ ‌عبد‌ ود و ‌در‌ احد ‌که‌ فقط ‌علي‌ ‌بود‌ و بس‌ و خواب‌ ‌در‌ فراش‌ حضرت‌ ليلة المبيت‌ و ساير موارد. «5» شرکت‌ ‌در‌ امور رسالت‌ ‌که‌ گفتند سه‌ چيز باعث‌ ترويج‌ دين‌ اسلام‌ شد خلق‌ پيغمبر ‌که‌ ميفرمايد (إِنَّک‌َ لَعَلي‌ خُلُق‌ٍ عَظِيم‌ٍ) قلم‌ آيه 4 مال‌ خديجه‌ ‌که‌ تمام‌ اموالش‌ ‌را‌ بخشيد بحضرت‌ رسالت‌ و تمام‌ ‌آنها‌ ‌را‌ صرف‌ دين‌ نمود ‌که‌ کساني‌ ‌که‌ بطمع‌ مال‌ بودند بشرف‌ اسلام‌ مشرف‌ شدند و تأليف‌ قلوب‌ ‌آنها‌ ‌را‌ نمود ‌حتي‌ خداوند يک‌ سهم‌ زکاة ‌براي‌ مؤلفة قلوبهم‌ قرار داد ‌در‌ آيه (إِنَّمَا الصَّدَقات‌ُ لِلفُقَراءِ وَ المَساکِين‌ِ وَ العامِلِين‌َ عَلَيها وَ المُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُم‌ وَ فِي‌ الرِّقاب‌ِ وَ الغارِمِين‌َ وَ فِي‌ سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ وَ ابن‌ِ السَّبِيل‌ِ الاية) توبه‌ آيه 60 و فقهاء ‌در‌ باب‌ تأليف‌ قلوب‌ اقسامي‌ بيان‌ فرموده‌اند. «1» دفع‌ اذيت‌ ‌آنها‌. «2» همراهي‌ ‌با‌ مسلمين‌ ‌در‌ جهاد ‌با‌ ساير کفار و مشرکين‌. «3» رغبت‌ و ميل‌ باسلام‌. جلد 13 - صفحه 26 «4» عدم‌ همراهي‌ ‌با‌ کفار ‌در‌ جهاد ‌با‌ مسلمين‌ و ‌غير‌ اينها، و شمشير ‌علي‌ ‌در‌ جهاد ‌با‌ کفار چنانچه‌ گذشت‌ بعلاوه‌ ‌بعد‌ ‌از‌ رحلت‌ حضرت‌ رسالت‌ ‌در‌ دوره خلافت‌ خلفاء ثلاث‌ و خلافت‌ ‌خود‌ علم‌ ‌علي‌ و دفع‌ شبهات‌ کفار چه‌ اندازه‌ حقانيّت‌ اسلام‌ و ترويج‌ دين‌ نمود. «6» مقام‌ خلافت‌ (وَ قال‌َ مُوسي‌ لِأَخِيه‌ِ هارُون‌َ اخلُفنِي‌ فِي‌ قَومِي‌ وَ أَصلِح‌ وَ لا تَتَّبِع‌ سَبِيل‌َ المُفسِدِين‌َ) اعراف‌ آيه 138 پيغمبر ‌هم‌ ‌در‌ غدير خم‌ فرمود (‌من‌ کنت‌ مولاه‌ فعلي‌ مولاه‌) و ‌در‌ بسياري‌ ‌از‌ موارد ‌که‌ تعيين‌ خلفاء ‌خود‌ ‌را‌ نمود فرمود اول‌ ‌آنها‌ ‌علي‌ ‌است‌. «7» مقام‌ عصمت‌ و طهارت‌ ‌که‌ هارون‌ داشت‌ ‌علي‌ فوق‌ ‌آن‌ ‌را‌ دارا ‌بود‌ فقط فرق‌ ‌بين‌ ‌اينکه‌ دو مقام‌ نبوت‌ ‌است‌ ‌که‌ فرمود (الا انه‌ ‌لا‌ نبي‌ّ بعدي‌) آنهم‌ نه‌ ‌از‌ جهت‌ عدم‌ قابليت‌ ‌علي‌ ‌باشد‌ زيرا ‌علي‌ افضل‌ ‌از‌ تمام‌ انبياء قبل‌ ‌از‌ حضرت‌ رسالت‌ ‌بود‌ ‌حتي‌ ‌بر‌ اولي‌ العزم‌ ‌آنها‌ بلکه‌ ‌از‌ جهت‌ خاتميّت‌ پيغمبر صلّي‌ اللّه‌ ‌عليه‌ و ‌سلّم‌ و اينکه‌ فوق‌ دين‌ اسلام‌ ديني‌ نيست‌ و فوق‌ قرآن‌ کتابي‌ نيست‌ (اشکال‌) هارون‌ فقط ‌در‌ زمان‌ موسي‌ خليفه‌ ‌بود‌ ‌پس‌ ‌از‌ موسي‌ يوشع‌ خليفه‌ ‌بود‌ (جواب‌) اينکه‌ ‌اگر‌ هارون‌ ‌پس‌ ‌از‌ موسي‌ زنده‌ ‌بود‌ قطعا مقدّم‌ ‌بر‌ يوشع‌ ‌بود‌ ‌در‌ خلافت‌ و کلمه‌ (‌لا‌ نبي‌ّ بعدي‌) صريح‌ ‌در‌ اينست‌ ‌که‌ ‌بعد‌ ‌از‌ ‌آن‌ حضرت‌ تمام‌ مقامات‌ ‌را‌ ‌علي‌ دارد سواي‌ نبوّت‌.

آیات این صفحه