اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کَي نُسَبِّحَکَ کَثِيراً (33) وَ نَذکُرَکَ کَثِيراً (34) إِنَّکَ کُنتَ بِنا بَصِيراً (35)
تا اينکه تسبيح کنيم ترا بسيار و ياد کنيم ترا بسيار محققا تو بما بينا و بصير هستي.
(کَي نُسَبِّحَکَ کَثِيراً) تسبيح تنزيه حق است از جميع عيوب و نواقص ذاتا و صفة و فعلا اما ذاتا ذات اقدسش صرف وجود ازلا و ابدا و مثل و ضد و ندي از براي او نيست واجب الوجود است مرکب از اجزاء نيست نه جزء خارجي مثل اجسام و نه جزء ذهني مثل جنس و فصل و نه جزء و همي مثل وجود و ماهيت که مکرر توضيح دادهايم و اما صفة صفات نقص در او نيست مثل جهل و عجز و احتياج و امثال اينها و اما فعلا افعال قبيحه مثل ظلم و لغو و امثال اينها از او صادر نميشود محلّ عوارض نيست
جلد 13 - صفحه 27
حلول در شيء نميکند محل شيء واقع نميشود حالات مختلفه بر او عارض نميشود حتي اينکه عباراتي که در آيات و اخبار داريم مثل حب و بغض و رحمت و غضب و رضا و سخت معنايش ترتيب اينکه آثار است نه عروض اينکه حالات بر ذات مقدسش.
(وَ نَذکُرَکَ کَثِيراً) دو قسم ذکر داريم ذکر لساني مثل تحميد و تهليل و تکبير که زبان بايد دائما بذکر خدا مشغول باشد و ذکر قلبي در هر حالي خدا را در نظر داشته باشد و از خدا غافل نباشد ميفرمايد (يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذکُرُوا اللّهَ ذِکراً کَثِيراً وَ سَبِّحُوهُ بُکرَةً وَ أَصِيلًا احزاب آيه 41 و نيز ميفرمايد: (وَ اذکُرِ اسمَ رَبِّکَ بُکرَةً وَ أَصِيلًا) دهر آيه 25 (إِنَّکَ کُنتَ بِنا بَصِيراً) بصير عالم بمبصرات است سميع عالم بمسموعات است مدرک عالم بمدرکات است حکيم عالم بحکم و مصالح است مريد عالم بصلاح و فساد است تمام از شئونات علم است نه حالات مختلفه چنانچه علم و قدرت هم از شئونات ذات است که صرف وجود است در مجمع از حضرت صادق عليه السلام از پدرش از جدش از امير المؤمنين حديثي روايت کرده که فرموده
(کن لما لا ترجو ارجي منک لما ترجو فان موسي بن عمران خرج يقتبس لاهله نارا فکلمه اللّه فرجع نبيا و خرجت ملکة سبا کافرة فاسلمت مع سليمان و خرج سحرة فرعون يطلبون العزّة لفرعون فرجعوا مؤمنين)
و خداوند ميفرمايد (وَ مَن يَتَّقِ اللّهَ يَجعَل لَهُ مَخرَجاً وَ يَرزُقهُ مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ) طلاق آيه 2 و بنا بر آنچه گفتيم که رزق فقط مأکولات و مشروبات نيست بلکه آنچه خداوند عنايت فرمايد از ايمان و علم و صحت و سلامت و مال و اولاد و ساير نعم الهيّه تمام صدق رزق ميکند و آيات قرآني بر او ناطق است مقام نبوّت بموسي و اسلام ببلقيس و ايمان بسحره تمام رزق است با اينکه اميد نداشتند مِن حَيثُ لا يَحتَسِبُ.