اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ فَمَن رَبُّکُما يا مُوسي (49) قال‌َ رَبُّنَا الَّذِي أَعطي کُل‌َّ شَي‌ءٍ خَلقَه‌ُ ثُم‌َّ هَدي (50)
گفت فرعون پس کيست پروردگار شما دو نفر اي موسي! موسي فرمود پروردگار ما آن خداونديست که اعطاء فرمود بهر چيزي خلق او را پس از آن هدايت فرموده.
(قال‌َ فَمَن رَبُّکُما يا مُوسي) اولا حضرت موسي که در آيه قبل دعوت فرمود فرعون را در دو موضع تعبير بربّک فرمود يکي (إِنّا رَسُولا رَبِّک‌َ) ديگر (قَد جِئناک‌َ بِآيَةٍ مِن رَبِّک‌َ) مناسب بود فرعون بگويد فمن ربي کيست پروردگار من! لکن زير بار اينکه نرفت که فرض ربّي بر خود کند گفت فمن ربّکما.
و ثانيا کلمه فمن ربکما خطاب بموسي و هارون است و کلمه يا موسي خطاب بموسي فقط است سرّ اينکه تعبير چيست! و آن اينست که طرف خطاب حضرت موسي بوده ميگويد اي موسي پروردگار شما دو نفر کيست مثل اينکه جمعي مطلبي داشته باشند نزد کسي بروند بزرگ آنها از جانب همه آنها تکلم کند که ما آمده‌ايم و فلان تقاضا را داريم طرف بان بزرگ آنها ميگويد تقاضاي شما چيست!
و ثالثا فرعون توهّم کرد که پروردگار آنها از جنس بشر است يا جن يا ملک يا جنس ديگريست حضرت موسي نظر به اينکه خداوند را بذاته نميتوان شناخت زيرا صرف وجود است ماهيّت ندارد و غير متناهي است سبزواري ميگويد (وجوده من اعرف الاشياء و کنهه في غاية الخفاء) حضرت رسالت عرض ميکند
(ما عرفناک حق‌ّ معرفتک و ما عبدناک حق‌ّ عبادتک)
لذا خدا را بافعال او بايد شناخت از اينکه جهت موسي فرمود:
(قال‌َ رَبُّنَا الَّذِي أَعطي کُل‌َّ شَي‌ءٍ خَلقَه‌ُ ثُم‌َّ هَدي) چون فرعون گفته بود (فَمَن رَبُّکُما) حضرت موسي بافتخار بعبوديت خود و ربوبيّت حضرت حق فرمود (رَبُّنَا) چنانچه امير المؤمنين در مناجاتش عرض ميکند
(کفاني فخرا ان اکون لک
جلد 13 - صفحه 42
عبدا و کفاني عزّا ان تکون لي ربّا).
(الَّذِي أَعطي کُل‌َّ شَي‌ءٍ خَلقَه‌ُ) تمام موجودات عالم امکان که اطلاق شيئي بر او مي‌شود از عالم مجرّدات و ماديّات از جمادات و نباتات برّي و بحري از طيور و هوام و انعام و جن‌ّ و انس هر که بمقدار لياقت و احتياجات خود موافق حکمت و صلاح پس از خلقت آنها بآنها اعطاء فرموده (مهندسي که بکل نکهت و بکل جان داد بهر که آنچه سزاوار حکمت است آن داد) (اي کريمي که از خزانه غيب کبري ترسا وظيفه خورداري دوستان را کجا کني محروم تو که با دشمنان نظر داري).
(ثُم‌َّ هَدي) پس از آن راه نمايي کرد آنها را بطريق تحصيل روزي و امر معاش و تحصيل مسکن و منکح و توليد و تناسل و جلب منافع و دفع مضار و آنچه در امر زند. گاني محل‌ّ احتياج آنها است.