اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ عِلمُها عِندَ رَبِّي فِي کِتاب‌ٍ لا يَضِل‌ُّ رَبِّي وَ لا يَنسي (52)
حضرت موسي فرمود علم باحوال قرنهاي سابقه نزد پروردگار من است در کتابي گمراهي و اشتباه در حق پروردگار من نيست و فراموشي ندارد.
(قال‌َ عِلمُها عِندَ رَبِّي) حضرت موسي ميدانست که امم سابقه بچه بليّاتي گرفتار شدند جايي که مؤمن آل فرعون ميدانست البته بطريق اولي حضرت موسي خبر داشت لکن چون مأمور بود که بقول ليّن با فرعون تکلم کند حواله داد علم باحوال آنها را بخداوند پروردگار در سوره مؤمن ميفرمايد در جمله آياتي که مؤمن آل فرعون ميگويد (وَ قال‌َ الَّذِي آمَن‌َ يا قَوم‌ِ إِنِّي أَخاف‌ُ عَلَيکُم مِثل‌َ يَوم‌ِ الأَحزاب‌ِ مِثل‌َ دَأب‌ِ قَوم‌ِ نُوح‌ٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ وَ الَّذِين‌َ مِن بَعدِهِم وَ مَا اللّه‌ُ يُرِيدُ ظُلماً لِلعِبادِ) آيه 32 و 33 و چون علم الهي عين ذات و غير متناهي است قابل زيادتي و نقصان نيست حتي نفسهاي بندگان شماره دارد در علم آن.
(فِي کِتاب‌ٍ) آنچه مقدّر فرموده در لوح ثبت است و از براي او دو لوح است لوح محفوظ و لوح محو و اثبات لوح محفوظ تقديراتيست که قابل تغيير نيست و ممکن است انبياء و ملائکه مطّلع شوند و از حتميات است که اگر خبر دادند بر خلاف آن نميشود که موجب تکذيب آنها شود که ميفرمايد (کِتاب‌ٌ مَرقُوم‌ٌ يَشهَدُه‌ُ المُقَرَّبُون‌َ) مطففين آيه 20 و 21 و لوح محو و اثبات که قابل تغيير است باين معني که مثلا اگر صله رحم کرد عمرش زياد شود و اگر قطع رحم کرد کوتاه شود اگر ايمان آورد دفع بلا شود اگر کافر شد مبتلا گردد و هکذا که ميفرمايد (يَمحُوا اللّه‌ُ ما يَشاءُ وَ يُثبِت‌ُ وَ عِندَه‌ُ أُم‌ُّ الکِتاب‌ِ) رعد آيه 39 و اينکه لوح علمش مختص بخداوند است که ميداند چه تغييراتي پيدا ميکند و ام‌ّ الکتاب همان لوح محفوظ است.
جلد 13 - صفحه 44
(لا يَضِل‌ُّ رَبِّي) خطا و اشتباه در ساحت قدس او نيست.
(وَ لا يَنسي) فراموشي و سهو و نسيان در او راه ندارد و محل عوارض نيست.