اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
مِنها خَلَقناکُم وَ فِيها نُعِيدُکُم وَ مِنها نُخرِجُکُم تارَةً أُخري (55)
از همين خاک خلق کرديم شما را و در همين خاک برميگردانيم شما را و از همين خاک بيرون ميآوريم شما را در اخبار دارد هر کس تربت او را از موضعي که خداوند معين فرموده ملائکه ميگيرند و داخل در نطفه ميکنند و پس از مردن آن نطفه را از او خارج ميکنند و از اينکه جهت ميت را بايد غسل داد و لکن اصل نطفه از همين مأکولات والدين است که از خاک خارج ميشود و آدم و حوّا هم از همين خاک خلق شدند و تفسير اخبار را هم ميتوان با اينکه معني تطبيق کرد که مفاد.
(مِنها خَلَقناکُم) باشد و پس از ذهاب روح از براي ميّت سه حالت است تا بدنش گرم است نجس است ولي غسل مس‌ّ ميّت ندارد و چون سرد شد هم نجس است و هم غسل مس‌ّ ميّت لازم ميشود و چون ميّت را غسل دادند هم بدن پاک ميشود و ديگر غسل مس‌ّ ميّت هم ندارد و چون دفن شد بدن خاک ميشود.
(وَ فِيها نُعِيدُکُم) صدق ميکند و در قيامت همين خاک بدن ميشود و روح در او دميده ميشود و از قبر بيرون ميايد که مفاد.
(وَ مِنها نُخرِجُکُم تارَةً أُخري) است (تنبيهان) تنبيه اوّل اينکه ظاهرا اينکه آيه جزو کلام موسي با فرعون نباشد اينکه کلام الهيست که خداوند خبر ميدهد زيرا اگر کلام موسي بود مناسب بود مثل آيات قبل باشد بطور غياب که بفرمايد منها خلقکم و فيها يعيدکم و منها يخرجکم تارة اخري نه بنحو متکلّم مع الغير تنبيه دوّم در آيات شريفه هر جا که اختصاص بخداوند دارد و واسطه در بين نيست بنحو متکلّم وحده تعبير ميفرمايد مثل (إِنِّي أَنَا اللّه‌ُ) و مثل (فَاعبُدنِي) و امثال اينها و هر کجا که بتوسط ملائکه باشد بنحو متکلّم مع الغير ادا فرموده مثل (إِنّا أَنزَلناه‌ُ فِي لَيلَةِ القَدرِ) (إِنّا أَنزَلناه‌ُ فِي لَيلَةٍ مُبارَکَةٍ) و امثال اينها.
47