اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ إِنِّي لَغَفّارٌ لِمَن تاب‌َ وَ آمَن‌َ وَ عَمِل‌َ صالِحاً ثُم‌َّ اهتَدي (82)
و هر آينه بدرستي که من پروردگار شما هستم بسيار آمرزنده هستم براي کسي که توبه کند از گناهان گذشته و ايمان آورد و عمل صالح بجا آورد پس از آن قبول هدايت کند.
(وَ إِنِّي لَغَفّارٌ) سعه مغفرت الهي باندازه ايست که حتّي انبياء و ملائکه تصوّر نميکردند، و يکي از گناهان کبيره يأس و قنوط از روح اللّه است (قُل يا عِبادِي‌َ الَّذِين‌َ أَسرَفُوا عَلي أَنفُسِهِم لا تَقنَطُوا مِن رَحمَةِ اللّه‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ يَغفِرُ الذُّنُوب‌َ جَمِيعاً إِنَّه‌ُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ) زمر آيه 54 (وَ لا تَيأَسُوا مِن رَوح‌ِ اللّه‌ِ إِنَّه‌ُ لا يَيأَس‌ُ مِن رَوح‌ِ اللّه‌ِ إِلَّا القَوم‌ُ الکافِرُون‌َ) يوسف آيه 87.
(لِمَن تاب‌َ) توبه پشيمانيست و در او چهار امر معتبر است «1» ندامت از گذشته «2» عزم بر عدم عود «3» اگر قابل تدارک است تدارک نمايد، مثل قضاء صلوات متروکه و صيام شهر رمضان و ردّ حقوق النّاس و اداء زکوات و اخماس و امثال اينها «4» در مقابل آن معاصي عباداتي بکند که تدارک آنها بشود و وجوب توبه عقليست و اوامر شرعيّه ارشاديست.
جلد 13 - صفحه 76
(وَ آمَن‌َ) که ايمان فقط قابليّت ميآورد غير مؤمن قابليّت و لياقت هيچگونه تفضّلي ندارد.
(وَ عَمِل‌َ صالِحاً) عوض شود فاسق عادل شود طالح صالح گردد عاصي مطيع شود بخيل سخي‌ّ گردد متکبّر متواضع شود حسود ناصح گردد الي غير ذلک.
(ثُم‌َّ اهتَدي) پس از ايمان برگشت بضلالت نکند مثل کساني که بعد از رسول خدا برگشتند که فرمود:
(ارتدّ النّاس بعد رسول اللّه الّا اربعة او خمسة)
و از طريق هدايت تا آخر عمر خارج نشود (إِن‌َّ الَّذِين‌َ کَفَرُوا بَعدَ إِيمانِهِم ثُم‌َّ ازدادُوا کُفراً لَن تُقبَل‌َ تَوبَتُهُم وَ أُولئِک‌َ هُم‌ُ الضّالُّون‌َ) آل عمران آيه 84 (إِن‌َّ الَّذِين‌َ آمَنُوا ثُم‌َّ کَفَرُوا ثُم‌َّ آمَنُوا ثُم‌َّ کَفَرُوا ثُم‌َّ ازدادُوا کُفراً لَم يَکُن‌ِ اللّه‌ُ لِيَغفِرَ لَهُم وَ لا لِيَهدِيَهُم سَبِيلًا) نساء آيه 136 و اخبار بسيار داريم که تفسير فرموده کلمه (ثُم‌َّ اهتَدي) بولايت ائمه اطهار عليهم السلام اللّهم‌ّ ثبّتنا علي دينک القويم بجاه محمّد و آله صلّي اللّه عليه و سلّم.