تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) قالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَکَ مِنْ بَعْدِکَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ (85) قالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَکَ مِنْ بَعْدِکَ‌: خطاب فرمود خداى تعالى که بتحقيق ما آزمايش نموديم قوم تو را بعد از تو و سخت کرديم برايشان تکليف را به سبب آنچه احداث نمود از امر گوساله، پس لازم ساختيم ايشان را در چنين موقع تأمل و تدبر و تفکر در آن، تا بدانند و به نظر صائب بر آنها ظاهر گردد بطلان الهيت گوساله، و برترى خودشان از آن با آنکه يکى از مخلوقات خدا هستند بواسطه اکمليت در خلقت و اشرفيت در انسانيت، و لکن ترک نمودند تدبر در حجج باهره و براهين قاطعه را و به سوء اختيار به اضلال سامرى گمراه گشتند. و اين يک نوع آزمايش و امتحانى بود تا تميز مؤمن مخلص از منافق آشکارا و آثار ايمان حقيقى از ايمان عاريتى بر عالميان هويدا گردد. وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُ‌: و گمراه نمود بنى اسرائيل را از دين و راه راست سامرى، يعنى سامرى آنها را دعوت کرد به گمراهى و ايشان قبول نمودند گمراهى را به سوء اختيار خود، و ششصد هزار نفر گوساله‌پرست شدند. بيان: بلاغى (رحمه اللّه) در تفسير خود بيان نموده که: سامرى در عربى و شمرونى در عبرانى منحصر نيست در نسبت به سمرون يا شمرون، و آن بلدى است که بنا نموده عمرى پادشاه اسرائيل، پس آن شهر را به اسم او ناميدند، بلکه سامرى يا شمرون مى‌نامند کسى را که نسبت داده شود به شمرون يا سمرون بن يساکر بن يعقوب عليه السلام. «1» سوره آل عمران، آيه 133. جلد 8 - صفحه 310