اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَوَسوَس‌َ إِلَيه‌ِ الشَّيطان‌ُ قال‌َ يا آدَم‌ُ هَل أَدُلُّک‌َ عَلي شَجَرَةِ الخُلدِ وَ مُلک‌ٍ لا يَبلي (120)
پس وسوسه کرد بسوي آدم شيطان و گفت: اي آدم آيا دلالت کنم ترا بر درختي که اگر از آن درخت اکل کني هميشه باقي هستي و فناء ندارد و بر سلطنت و مالکيّتي که کهنه شدن ندارد.
(فَوَسوَس‌َ إِلَيه‌ِ الشَّيطان‌ُ) وسوسه شيطان خطورات قلب است چون مقدّمات فعل انسان تمامش اختياري است غير از خطور قلبي که تعبير بتصوّر ميکنند که
جلد 13 - صفحه 114
بدون اختيار در قلب خطور ميکند پس از خطور تصديق بفائده و ثمره آن ميکند پس از تصديق عزم و جزم و اراده که تعبير بعلم که محرّک عضلات ميشود نحو الفعل و آن خطور قلبي اگر از ناحيه ملک باشد الهامش گويند: و اگر از ناحيه شيطان باشد وسوسه‌اش نامند.
(قال‌َ يا آدَم‌ُ هَل أَدُلُّک‌َ عَلي شَجَرَةِ الخُلدِ) چنين تصوّر کرد که اينکه شجره باعث بقاء ابدي ميشود.
(وَ مُلک‌ٍ لا يَبلي) عبارة اخري جمله اولي است که اينکه مقام و رتبه را که واجد است تنزّل ندارد و کهنه نميشود و براي او باقي ميماند و حضرت آدم هم نميدانست اينکه خيال و تصوّر از ناحيه شيطان است، بلکه ممکن است از ناحيه ملک باشد و خداوند در آيه قبل فرمود: شيطان دشمن شما است و ميآيد شما را از بهشت بيرون کند اگر آدم ميدانست از ناحيه او است البته مخالفت ميکرد و اشتباه آدم همين بود که خداوند که نهي از شجره کرده حکمت و مصلحت داشته و اينکه خيال تصوّر بر خلاف صلاح او است و اينکه مسلّما از ناحيه شيطان است.