تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَما زالَتْ تِلْکَ دَعْواهُمْ حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ «15»
فَما زالَتْ تِلْکَ دَعْواهُمْ: پس پيوسته اين مقالت گفتار ايشان بود. حَتَّى جَعَلْناهُمْ حَصِيداً خامِدِينَ: تا آنکه قرار داديم ايشان را مانند گياه درويده خاموش شده مرده، يعنى عذاب استيصال چنان ايشان را فرا گرفت که گرديدند مانند گياه درويده مرده خاموش شده مانند آتشى که خاموش شود. کنايه از آنکه باقى نماند براى ايشان حس و حرکتى و خشک شدند مانند خشکى حصيد و خمود گرديدند مانند خمودى آتش.
تنبيه: آيه شريفه تهديد و تخويف شديدى است نسبت به معاندين و مستکبرين از فرمانبردارى دين مبين به سبب کفر و سرکشى، عاقبت مبتلا شدند به عذاب؛ و پس از گرفتارى، هر چه استغاثه نمودند نتيجه نيافته، عذاب سبحانى چنان آنها را نابود کرد که صداى کبکه آنها خاموش و اثرى از ايشان باقى نماند.
حضرت امير المؤمنين عليه السلام در ذيل خطبهاى فرمايد: فاعتبروا بما اصاب
«1» نهج البلاغه فيض الاسلام، حکمت 199، ص 1180.
جلد 8 - صفحه 370
الامم المستکبرين من قبلکم من باس اللّه و صولاته و وقايعه و مثلاته و اتّعظوا بمثاوى خدودهم و مصارع جنوبهم ...
پس عبرت يابيد به آنچه رسيد امتهاى مستکبرين پيش از شما را از عذاب الهى و غضب سبحانى و واقعات کبريائى، و پند بگيريد به منزلهاى رخسارهاى ايشان و مکانهاى افتادن پهلوهاى ايشان «1».