اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ أَ فَتَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ ما لا يَنفَعُکُم شَيئاً وَ لا يَضُرُّکُم (66) أُف‌ٍّ لَکُم وَ لِما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ أَ فَلا تَعقِلُون‌َ (67)
فرمود: آيا پس از اينکه که دانستيد اينکه اصنام و آلهه شما نطق نمي‌کنند عبادت مي‌کنيد و مي‌پرستيد از غير خداوند متعال اللّه چيزي را که به شما نفعي نمي‌رسانند و ضرري به شما وارد نمي‌کنند اف بر شما و بر آنچه عبادت مي‌کنيد از غير اللّه آيا پس از اينکه تعقل نمي‌کنيد و درک نمي‌نمائيد!
(قال‌َ أَ فَتَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ): پرستش مختص به خداوندي است که قادر بر همه چيز باشد: «أَن‌َّ اللّه‌َ عَلي کُل‌ِّ شَي‌ءٍ قَدِيرٌ و بِکُل‌ِّ شَي‌ءٍ عَلِيم‌ٌ» خدايي که به توسط يک تبر از بين برود و ريز ريز شود و نتواند از خود دفع ضرر کند چه لياقت خدايي دارد.
(ما لا يَنفَعُکُم شَيئاً وَ لا يَضُرُّکُم): تا کنون به مقدار خردلي نفعي از پرستش آنها نبرده‌ايد يا ضرري در ترک عبادت آنها به شما متوجه شده!
(أُف‌ٍّ لَکُم): اف گفتند: «کلمة لما تنضجر به» بدا به حال شما و بر شما لذا دارد در خبر:
«اذا قال الرجل لاخيه: اف انقطع ما بينهما من الولاية».
(وَ لِما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ).
سؤال: يک جمادي که هيچ گونه حس و حرکت ندارد به او اف گفتن چه معني دارد!
جواب: اولا- مکرر تذکر داده‌ايم که تمام موجودات شعور و ادراک دارند و آيات شريفه بر آن کمال دلالت را دارد.
جلد 13 - صفحه 206
و ثانيا- به مقتضاي آيه شريفه در همين سوره آيه 98: «إِنَّکُم وَ ما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ حَصَب‌ُ جَهَنَّم‌َ أَنتُم لَها وارِدُون‌َ». و نيز دارد: «يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا قُوا أَنفُسَکُم وَ أَهلِيکُم ناراً وَقُودُهَا النّاس‌ُ وَ الحِجارَةُ ... الاية» تحريم آيه 6.
و نيز مي‌فرمايد: «فَاتَّقُوا النّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النّاس‌ُ وَ الحِجارَةُ ... الاية» بقره آيه 22.
(أَ فَلا تَعقِلُون‌َ): بلکه ديوانه و سفيه هم پس از اينکه که فهميد و دانست که يک جمادي هيچ گونه اثري ندارد به آن توجّه نمي‌کند.