اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالُوا حَرِّقُوه‌ُ وَ انصُرُوا آلِهَتَکُم إِن کُنتُم فاعِلِين‌َ (68)
گفتند: ابراهيم را بسوزانيد و ياري کنيد خدايان خود را اگر هستيد بجا آورندگان.
(قالُوا حَرِّقُوه‌ُ): در موضوع قتل ابراهيم مشاوره کردند چه نحوي او را به قتل برسانند رأي بر اينکه قرار گرفت که او را بسوزانند از دو جهت يکي آنکه أشدّ انحاء قتل سوزانيدن است، ديگر آنکه تمام مشرکين رجالا و نساء در قتل او شرکت داشته باشند حتّي مرضي وصيّت مي‌کردند که از مال آنها هيزم خريداري کنند، و زنها رشته مي‌رشتند و اجرت آن را هيزم مي‌خريدند. و گفتند: بنائي ساختند که طول آن سي ذراع بود و عرض آن بيست ذراع. و بعضي گفتند: يک فرسخ در يک فرسخ هيزم ريختند و آتش زدند که از يک ميل راه نزديک آن نمي‌توان رفت، متحيّر شدند که چه نحو ابراهيم را در اينکه آتش بيندازند شيطان آمد و منجنيق را ساخت و سنگي در فلاخن گذاشت و پرتاب کرد ميانه آتش انداخت و اوّل منجنيق بود که تأسيس کرد، و ابراهيم را در فلاخن گذاشتند و پرتاب
جلد 13 - صفحه 207
کردند در ميان آتش.
(وَ انصُرُوا آلِهَتَکُم): حماقت آنها تا چه پايه بود. نصرت آلهه باين است نگذارند آسيبي به آنها برسد و امّا پس از بين رفتن آنها انتقام است نه نصرت.
(إِن کُنتُم فاعِلِين‌َ): و البتّه اينکه عمل مدّتها طول کشيد تا انجام گرفت و از براي نمرود مکان مرتفعي تأسيس شد که تماشا کند چه نحوه ابراهيم را مي‌سوزانند، ملائکه به خروش آمدند ملک باد آمد آتش را در نمروديان بريزد، ملک آب آمد خاموش کند، جبرئيل آمد. فرمود: به شما حاجت ندارم گفت:
به آنکه حاجت داري بگو. گفت: «علمه بحالي حسبي من سؤالي» اينکه کلام مفادش اينکه نيست که حاجت خود را از خدا سؤال نکند. زيرا حوائج زيادي ابراهيم از خدا تمنّا کرد مثل موقعي که به مقام امامت رسيد عرض کرد:
«وَ مِن ذُرِّيَّتِي» بقره آيه 118. و موقعي که اسماعيل را در مکّه جنب کعبه گذاشت عرض کرد: «فَاجعَل أَفئِدَةً مِن‌َ النّاس‌ِ تَهوِي إِلَيهِم وَ ارزُقهُم مِن‌َ الثَّمَرات‌ِ» و نيز عرض کرد: «رَب‌ِّ اجعَلنِي مُقِيم‌َ الصَّلاةِ وَ مِن ذُرِّيَّتِي رَبَّنا وَ تَقَبَّل دُعاءِ» ابراهيم آيه 40 و 42، بلکه مقام تسليم است که اگر صلاح ميداند بسوزم من هم کمال تسليم را دارم.