تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قالُوا حَرِّقُوهُ وَ انْصُرُوا آلِهَتَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ فاعِلِينَ (68)
خلاصه چون عاجز از محاجه شدند، نمرود مشورت نموده در باره حضرت ابراهيم عليه السلام:
قالُوا حَرِّقُوهُ: گفتند قوم بعضى به بعضى ديگر که بسوزانيد او را به آتش.
وَ انْصُرُوا آلِهَتَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ فاعِلِينَ: و يارى کنيد خدايان خود را اگر باشيد کارکنان و يارى نمايندگان خدايان. مفسرين نقل نموده‌اند که گوينده اين حرف مردى از کردهاى فارس بود، پس فرو برد او را خدا به زمين و فرو مى‌رود تا روز قيامت.
شرح واقعه: بطور اجمال به روايت على بن ابراهيم قمى آنکه: حضرت ابراهيم را حبس نمودند و جمع کردند براى سوزانيدن او هيزم (سدى نقل نموده
جلد 8 - صفحه 413
حتى مرد که مريض شدى، وصيت نمودى که از مالش مقدارى هيزم بخرند. و زن پنبه‌ريسى کرده اجرت را هيزم مى‌خريد). چون روز موعود رسيد، نمرود و نمروديان حاضر؛ نمرود به عمارتى برآمد براى نظاره آنکه چگونه آتش حضرت ابراهيم را فرا گيرد. آتش که شعله ور شد، هيچکس نتوانست نزديک رود، زيرا پرنده از بالا حرکت مى‌کرد مى‌سوخت. شيطان پيدا، و منجنيق را آورد.
حضرت ابراهيم را در آن گذاشتند، عمويش آمد و سيلى به صورت حضرت زد و گفت: برگرد از آنچه هستى بر آن.
پس پرتاب نمودند او را در آتش، باقى نماند چيزى مگر طلب نمود خلاصى او را از پروردگار؛ زمين عرض کرد: پروردگارا نيست در زمين کسى که تو را پرستش کند مگر ابراهيم؛ ملائکه عرض کردند: خدايا خليل تو مى‌سوزد، خطاب رسيد: اگر مرا بخواند کفايت کنم او را؛ جبرئيل عرض کرد: خليل تو ابراهيم غير از او هيچکس تو را عبادت نکند، مسلط شده دشمن بر او و او را مى‌سوزاند. خطاب رسيد: ساکت شو، اين سخن را کسى گويد مثل تو که بترسد فوت را، او بنده من باشد؛ ابراهيم خواند خدا را به سوره اخلاص (يا اللّه يا واحد يا احد يا صمد يا من لم يلد و لم يولد و لم يکن له کفوا احد نجنى من النار برحمتک) جبرئيل در هوا او را ملاقات گفت: اى ابراهيم، آيا حاجت دارى؟
فرمود: اما به تو پس نه، اما به پروردگار عالميان بلى؛ پس انگشترى به او داد مکتوب بود بر آن: (لا اله الّا اللّه محمّد رسول اللّه الجات ظهرى الى اللّه و اسندت امرى الى اللّه و فوّضت امرى الى اللّه) «1».