اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لُوطاً آتَيناه‌ُ حُکماً وَ عِلماً وَ نَجَّيناه‌ُ مِن‌َ القَريَةِ الَّتِي کانَت تَعمَل‌ُ الخَبائِث‌َ إِنَّهُم کانُوا قَوم‌َ سَوءٍ فاسِقِين‌َ (74)
و لوط را داديم او را حکم و علم، و نجات داديم او را از شهرستاني که بود عمل مي‌شد اعمال خبيثه، محققا آنها بودند از اقوام بسيار بد فاسق و فاجر بودند.
(وَ لُوطاً) يکي از انبياء بود و بر شريعت ابراهيم بود پس از شريعت نوح، و معصوم بود بر طبق عقيده شيعه بخلاف يهود و نصاري و مخالفين که همه نوع نسبتي به انبياء مي‌دهند در همين تورات رايج بين يهود دارد که: پس از هلاک قوم لوط دخترهاي لوط بيکديگر گفتند که: ما احتياج به مرد داريم و مردي جز پدر ما باقي نمانده شراب دادند به لوط و نزد آن رفتند و با او زنا نمودند و از نسل آنها هفتاد پيغمبر بوجود آمد، و نسبت‌هاي ديگر.
(آتَيناه‌ُ حُکماً): مقام نبوت و رسالت است چنانچه در حق يحيي مي‌فرمايد:
«وَ آتَيناه‌ُ الحُکم‌َ صَبِيًّا».
(وَ عِلماً) که يکي از شرائط نبوت و رسالت اينکه است که عالم به جميع ما يحتاج اليه الامة باشد در امر دين و دنيا.
(وَ نَجَّيناه‌ُ مِن‌َ القَريَةِ الَّتِي کانَت تَعمَل‌ُ الخَبائِث‌َ) که خطاب شد به حضرت لوط که شبانه با اهلش از ميان قوم بيرون رود چنانچه مي‌فرمايد: «قالُوا يا لُوطُ
جلد 13 - صفحه 214
إِنّا رُسُل‌ُ رَبِّک‌َ لَن يَصِلُوا إِلَيک‌َ فَأَسرِ بِأَهلِک‌َ بِقِطع‌ٍ مِن‌َ اللَّيل‌ِ ... الايه» هود آيه 83.
و مراد از قريه اهل قريه که اراده سويي داشتند به قرينه «کانت تعمل الخبائث» زيرا نفس قريه عمل خبيث نمي‌کند. و خبائث کارهاي زشتي و قبايحي و ناپسنده است که گفتند: سه قسم قبيح داريم شرعي عقلي عرفي.
اما شرعي: محرمات و معاصي و ترک واجبات چه کبيره و چه صغيره.
و اما عقلي: آنچه که به عقل درک قبح آن مي‌شود که آن حرام شرعي است به قاعده ملازمه «کلّما حکم به العقل حکم به الشرع و کلما حکم به الشرع حکم به العقل» و لذا يکي از ادله احکام عقل است تعبير به ادله اربعه کتاب سنت اجماع عقل مي‌کنند، مثل بسياري از اخلاق رذيله و عقايد فاسده و اعمال قبيحه.
و اما عرفي: اموري است که منافي با مروّت باشد و در نظر جامعه سبک و خفيف باشد که ناقض عدالت است و اينکه نسبت به اماکن و اشخاص و ازمنه تفاوت مي‌کند. مثلا روحاني لباس جندي بپوشد يا به عکس و امثال اينها.
(إِنَّهُم کانُوا قَوم‌َ سَوءٍ فاسِقِين‌َ): بد قومي بودند مخصوصا عمل لواط که هيچ سابقه نداشته چنانچه مي‌فرمايد: «أَ تَأتُون‌َ الفاحِشَةَ ما سَبَقَکُم بِها مِن أَحَدٍ مِن‌َ العالَمِين‌َ» اعراف آيه 78. و نيز مي‌فرمايد: «إِنَّکُم لَتَأتُون‌َ الفاحِشَةَ ما سَبَقَکُم بِها مِن أَحَدٍ مِن‌َ العالَمِين‌َ» عنکبوت آيه 27. و اينکه عمل شنيع حدّ او قتل است. و در حديث است که فرمود: لواط آن است که دخول نشود و اگر دخول شد کفر باللّه است. و يکي از خبائث آنها ضرطه بود در مجالس و حکم عطسه را داشت که در آيه شريفه مي‌فرمايد: «أَ إِنَّکُم لَتَأتُون‌َ الرِّجال‌َ وَ تَقطَعُون‌َ السَّبِيل‌َ وَ تَأتُون‌َ فِي نادِيکُم‌ُ المُنکَرَ» عنکبوت آيه 28. و در دو حديث تفسير شده منکر به همين معني، و مراد از نادي مجالس و انجمنهاي آنها است که مجتمع مي‌شدند.
و مراد از فاسقين کفر است چنانچه در بسياري از آيات مقابل ايمان قرار داده: «أَ فَمَن کان‌َ مُؤمِناً کَمَن کان‌َ فاسِقاً لا يَستَوُون‌َ» سجده آيه 18. و در حق
جلد 13 - صفحه 215
شيطان مي‌فرمايد: «فَفَسَق‌َ عَن أَمرِ رَبِّه‌ِ» کهف آيه 48 و بسياري ديگر از آيات.