اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَدخَلناه‌ُ فِي رَحمَتِنا إِنَّه‌ُ مِن‌َ الصّالِحِين‌َ (75)
و داخل کرديم ما لوط را در رحمت خود محققا او بود از صالحين.
(وَ أَدخَلناه‌ُ فِي رَحمَتِنا): فرق است بين شمول رحمت و بين دخول در رحمت از دو جهت، يکي آنکه شمول رحمت مي‌آيد شامل او مي‌شود، و دخول اينکه مي‌رود در رحمت، ديگر آن که شمول رحمت ممکن است از يک طرف و يک جهة باشد ولي دخول غرق رحمت مي‌شود، و رحمت الهي شامل هر نعمت و تفضلي مي‌شود چه نعم دنيويه و چه اخرويه لکن شرط شمول رحمت قابليت محل مي‌خواهد.
ترحّم بر پلنگ تيز دندان || ستمکاري بود بر گوسفندان
خداوند علت ادخال لوط را در رحمت خود بيان مي‌فرمايد:
(إِنَّه‌ُ مِن‌َ الصّالِحِين‌َ): صالح اطلاقاتي دارد:
يکي آنکه: افعال صالحه از او صادر شود و از افعال قبيحه و از لغويّات و لهويّات و مشتهيات نفساني شيطاني بکلي اجتناب کند که درجه اعلي آن عصمت است که در انبياء و اوصياء شرط اوليه است.
دوّم: متخلق به اخلاق حميده و صفات پسنديده و ملکات حسنه باشد که در خبر است فرمود:
«تخلقوا باخلاق اللّه»
و دوري از اخلاق رذيله و صفات خبيثه و ملکات قبيحه.
سوّم: معرفت و علم به جميع مصالح و مفاسد است که انبياء به تفاوت مراتب عالم به حکم و مصالح بودند به درجات مختلفه.
تنبيه: حقير در مورد ابراهيم عليه السلام بسيار متعجب هستم که بسياري از انبياء موقعي که قوم آنها ايمان نياوردند و اذيّت کردند در حق آنها نفرين کردند حتي مثل نوح که عرض کرد: «رَب‌ِّ لا تَذَر عَلَي الأَرض‌ِ مِن‌َ الکافِرِين‌َ دَيّاراً» نوح آيه
جلد 13 - صفحه 216
27، و طلب نجات کردند که در آيات شريفه بيان شده، و نداريم يک جا که ابراهيم نفرين کرده باشد با آن همه اذيت‌ها، يا طلب نجات کرده باشد حتي بگويد: «علمه بحالي حسبي من سؤالي» بلکه موقعي که خبر اهلاک قوم لوط را به او دادند توسط کرد نجات آنها را که در قرآن مي‌فرمايد: «يُجادِلُنا فِي قَوم‌ِ لُوطٍ إِن‌َّ إِبراهِيم‌َ لَحَلِيم‌ٌ أَوّاه‌ٌ مُنِيب‌ٌ يا إِبراهِيم‌ُ أَعرِض عَن هذا ... الايه» هود آيه 77.