تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيکُمْ آياتِي فَلا تَسْتَعْجِلُونِ (37) خُلِقَ الْإِنْسانُ مِنْ عَجَلٍ‌: آفريده شد انسان از شتابزدگى. مراد از اين انسان دو قول است: 1- آنکه مراد نوع انسان. 2- آنکه مراد شخص معين باشد. اما اول- بدين تقرير که معاندين استعجال مى‌کردند عذاب الهى و آيات ملجئه ايمانى را و مى‌گفتند چه زمان است اين وعده‌اى که مى‌دهى. پس اراده فرمود حق تعالى زجر ايشان را. ابتدا مقدم داشت مذمت انسان را بر زياده روى شتابزدگى، بعد از آن نهى و زجر فرمود ايشان را که: ساريکم اياتى: زود است نشان دهيم شما را آيات خود را که دال است بر يگانگى ذات من و راستى و جلد 8 - صفحه 390 درستى رسول من در وعده نزول عذاب. فَلا تَسْتَعْجِلُونِ‌: پس شتاب نکنيد. قول دوم که شخص معين باشد در آن دو وجه است: 1- مراد حضرت آدم عليه السلام و جمعى از مفسرين به آن قائلند که وقتى حضرت آدم خلق و روح به زانوى او رسيد، عجله نمود خواست پيش از اتمام خلقت برخيزد. يا آنکه حق تعالى به اين آيه آگاه فرموده به آيت عجيبه در خلقت آدم از سرعت خلق او، زيرا او را نيافريد از نطفه بعد علقه بعد مضغه تا به مرتبه روح مانند سايرين، بلکه ايجاد فرمود او را ايجاد خاصى. وجه 2- ابن عباس از عطا نقل نموده مراد به اين انسان، نضر بن حرث و آيه در حق او نازل شده. و لکن قول اول، اولى است، زيرا غرض ذم قوم باشد، و آن حاصل نشود مگر حمل لفظ انسان بر نوع.