اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَمَن يَعمَل مِنَ الصّالِحاتِ وَ هُوَ مُؤمِنٌ فَلا کُفرانَ لِسَعيِهِ وَ إِنّا لَهُ کاتِبُونَ (94)
پس کسي که عمل ميکند از اعمال صالحه و او مؤمن باشد پس از بين نميرود آنچه سعي کرده، و محققا ما از براي او نويسندهايم.
(فَمَن يَعمَل مِنَ الصّالِحاتِ): مراد اينکه نيست که تمام اعمال صالحه را بجا آورد زيرا ممکن نيست، و نيز مراد اينکه نيست که تمام اعمال او صالح باشد زيرا افعال مباحه بسيار است بلکه همين اندازه که واجبات الهيه و پارهاي از مندوبات بمقدار همت و وسع او بجا آورد و از محرّمات اجتناب کند که تعبير به من فرموده.
(وَ هُوَ مُؤمِنٌ): که شرط صحّت کلّ عبادات ايمان است، و محسّنات عقليّه مثل قضاء حوائج بندهگان و احسان به آنها و دستگيري بيچارگان و امثال اينها هم اگر از غير مؤمن صادر شود لياقت مثوبت ندارد و فقط باعث تخفيف در عذاب ميشود.
و مراد از مؤمن معتقد به جميع عقايد حقّه از مبدء تا معاد بدون انکار ضروري دين و مذهب و قطعيّات و اجماعيّات باشد.
(فَلا کُفرانَ لِسَعيِهِ): کفران از بين بردن و نابود کردن است، جزئي و کلّي ثبت است و اجر و مثوبت دارد چنانچه ميفرمايد:
(وَ إِن تُطِيعُوا اللّهَ وَ رَسُولَهُ لا يَلِتکُم مِن أَعمالِکُم شَيئاً» حجرات آيه 14.
و ميفرمايد: «فَمَن يَعمَل مِثقالَ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَهُ» زلزله آيه 8.
(وَ إِنّا لَهُ کاتِبُونَ): کرام الکاتبين ملائکه موکّله بر اولاد آدم کلّي و جزئي
جلد 13 - صفحه 241
اعمال را مينويسند: «ما يَلفِظُ مِن قَولٍ إِلّا لَدَيهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» ق آيه 17. «وَ إِنَّ عَلَيکُم لَحافِظِينَ کِراماً کاتِبِينَ» انفطار آيه 10، و در خبر دارد که حتي نفخ به آتش را مينويسند، با اينکه خداوند امور قلبيّه و خطورات نفسانيّه و خيالات فاسده و نيّات کاذبه را بر آنها مخفي فرموده فقط آنها افعال ظاهره را مينويسند چنانچه در دعاي کميل دارد
«و کنت انت الرقيب عليهم و الشاهد لما خفي عنهم و برحمتک اخفيته و بفضلک سترته».