تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَکْبَرُ وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ هذا يَوْمُکُمُ الَّذِي کُنْتُمْ تُوعَدُونَ (103)
صفت چهارم:
لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَکْبَرُ: 1- اندوهناک نگرداند ايشان را ترسى که بزرگترين ترسها است. و آن قول «لا بشرى» است که ملائکه به اهل شقاوت گويند، چه هرگز ايشان اين کلمه را نخواهند شنيد چون اهل سعادتند. 2- ابن عباس گفته: فزع اکبر، نفخه اخيره است، زيرا حق تعالى فرموده «يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شاءَ اللَّهُ» «1». 3- مراد وقتى
«1» سوره نمل، آيه 87.
جلد 8 - صفحه 449
است که امر شود بنده را به آتش. 4- وقتى که مرگ را به صورت گوسفند خاکسترى ذبح کنند و ندا شود اى اهل بهشت خلود باشيد و مرگ نيست و اى اهل جهنم جاويد باشيد و مرگ نيست، جهنميان به فزع آيند و بهشتيان به فرح.
صفت پنجم: وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ: پيش آيند و استقبال نمايند آن بهشتيان را ملائکه در وقت بيرون آمدن از قبرها و تهنيت گويند ايشان را به اينکه: هذا يَوْمُکُمُ الَّذِي کُنْتُمْ تُوعَدُونَ: 1- اين روز، روز ثواب شما باشد که در دنيا بوديد که بدان وعده داده مى‌شديد. يعنى اينست روز ثواب و کرامت شما و رسيدن به مطالب مشتهيه خود.
کافى- به سندهاى خود از حضرت صادق عليه السلام فرمود: من کسى اخاه کسوة شتاء او صيفا کان حقّا على اللّه ان يکسوه من ثياب الجنّة و ان يهوّن عليه سکرات الموت و ان يوسع عليه فى قبره و ان يلقّى الملئکة اذا خرج من قبره بالبشرى و هو قول اللّه تعالى: «و تتلقّيهم الملئکة هذا يومکم الّذى کنتم توعدون ...» «1» کسى که بپوشاند برادر دينى را جامه زمستانى يا تابستانى، بر خداى تعالى سزاوار است که بپوشاند او را از لباسهاى بهشتى.
2- آسان نمايد بر او سکرات مرگ را.
3- وسعت دهد در قبر او.
4- پيش آيند ملائکه وقتى که خارج شود از قبرش به بشارت، و اينست فرمايش الهى «وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ هذا يَوْمُکُمُ الَّذِي کُنْتُمْ تُوعَدُونَ».
تتميم: در تفسير برهان: به سندهاى خود از حضرت باقر عليه السلام در حديثى فرمود: بدرستى که پيغمبر خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود: بتحقيق على و شيعيان او بر تل ريگ مشک ازفر باشند، فزع مى‌کنند مردم، و ايشان فزع ننمايند. و محزون شوند مردم، و محزون نشوند ايشان، و اينست فرمايش الهى:
«لا يَحْزُنُهُمُ الْفَزَعُ الْأَکْبَرُ وَ تَتَلَقَّاهُمُ الْمَلائِکَةُ هذا يَوْمُکُمُ الَّذِي کُنْتُمْ تُوعَدُونَ» «2».
«1» تفسير برهان، ج 3، ص 74 بنقل از کافى.
«2» تفسير برهان، ج 3، ص 73.
جلد 8 - صفحه 450