نکته‌های تفسیر نور

سؤال: از آيات و روايات بسيارى استفاده مى‌شود که پيامبراسلام صلى الله عليه و آله علم غيب گسترده‌اى داشته‌اند، همانگونه که در دعاى ندبه مى‌خوانيم: «و علمته علم ما کان و ما يکون الى انقضاء خلقه» يعنى خدايا! تو به پيامبرت، علم گذشته و علم آينده جهان را تعليم دادى. امّا در آياتى نظير آيه‌ى فوق به عباراتى برمى‌خوريم که نشانى از عدم علم پيامبر صلى الله عليه و آله است، آيا اين آيات و روايات با يکديگر متناقضند و يا وجه جمعى ميان آنها وجود دارد؟ پاسخ: علم غيب دو گونه است، بخشى از آن به ذات احديّت اختصاص دارد و کسى را بر آن راهى نيست، از جمله زمان وقوع قيامت، چنانکه در دعا نيز مى‌خوانيم: «و بحق علمک الذى استأثرت به لنفسک» خدايا! تو را بحقّ علمى که آن را مخصوص خودت قرار دادى، امّا بخش ديگرى از آن را خداوند به انبيا واوليا و هرکه بخواهد عنايت مى‌فرمايد، آنچنان که در اين آيه مى‌بينيم: «ذلِکَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْکَ» «2»* همان طور که بسيارى از مسائل‌ «1». بحار، ج 3، ص 7. «2». آل‌عمران، 44. جلد 5 - صفحه 507 قرآن را امورى غيبى تشکيل مى‌دهد. وعده‌ى الهى براى کفّار، هم شکست و نابودى در جنگ‌ها و هم هلاکت و قهر و عذاب در قيامت است. «ما تُوعَدُونَ»