اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
کُلَّما أَرادُوا أَن يَخرُجُوا مِنها مِن غَم‌ٍّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذاب‌َ الحَرِيق‌ِ «22»
هر چه اهل جهنّم اراده کنند اينکه که بيرون آيند از آن و از غم‌ّ خلاص شوند بر مي‌گردانند آنها را در جهنّم و مي‌گويند بچشيد عذاب سوزنده را.
(کُلَّما أَرادُوا): اراده آنها نجات از عذاب است گاهي مي‌گويند: «رَبَّنا أَخرِجنا مِنها فَإِن عُدنا فَإِنّا ظالِمُون‌َ قال‌َ اخسَؤُا فِيها وَ لا تُکَلِّمُون‌ِ» مؤمن آيه 109.
گاهي مي‌گويند به خزنه جهنّم:عليه‌‌به «وَ قال‌َ الَّذِين‌َ فِي النّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّم‌َ ادعُوا رَبَّکُم يُخَفِّف عَنّا يَوماً مِن‌َ العَذاب‌ِ (الي آخر الآيات)» مؤمن آيه 52.
گاهي با مالک تکلّم مي‌کنند: «وَ نادَوا يا مالِک‌ُ لِيَقض‌ِ عَلَينا رَبُّک‌َ قال‌َ إِنَّکُم ماکِثُون‌َ» زخرف آيه 77.
گاهي خود اراده مي‌کنند که بيرون آيند:
(أَن يَخرُجُوا مِنها): براي اينکه از اينکه غم و زحمت نجات پيدا کنند.
(مِن غَم‌ٍّ): ملائکه با عمودهاي آتشي.
(أُعِيدُوا فِيها) و بآنها مي‌گويند:
(وَ ذُوقُوا عَذاب‌َ الحَرِيق‌ِ): در بعض آيات تعبير به عذاب عظيم و در بعضي به مهين و در اينجا به حريق فرموده، هم دردناک است هم بسيار بزرگ است، هم خوار کننده است هم سوزاننده، نعوذ باللّه من النّار و من غضب الجبار.
جلد 13 - صفحه 285
تنبيه: در جمله قبل بلفظ مجهول فرمود: (أُعِيدُوا) و در جمله بعد بلفظ امر (وَ ذُوقُوا): براي اينکه است که بر گردانيدن آنها بتوسّط مقامع من حديد است تکلّمي با آنها نمي‌شود، و در اينکه جمله خطاب است و قائل را ذکر نفرموده.
زيرا از ظاهر آيه استفاده مي‌شود که ملائکه در دست آنها عمود است بر فرق آنها مي‌زنند و مي‌گويند: بچشيد عذاب سوزنده را اينکه آيات راجع به يکي از خصمان است که اهل عذاب هستند از کفّار و ساير طبقات و امّا خصم دوّم مي‌فرمايد: