تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ کَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ کَثِيرٌ فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ ما ضَعُفُوا وَ مَا اسْتَکانُوا وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ (146)
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 268
بعد از آن براى تشويق و تحريص مؤمنين فرمايد:
وَ کَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍ: و چه بسيار از پيغمبرى که، قاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ کَثِيرٌ: مقاتله کردند با او تربيت شدگان بسيارى.
بيان: مفسرين را در ربيون اقوالى است: 1- مراد علماء و فقهاء. 2- مراد، عباد پروردگار. 3- ربيون (به کسر) پيروان پيغمبر و ربانيّون (به فتح) ولاة و حکام‌اند. 4- در «عين المعانى» کلمه (ربى به کسر) نام جماعتى است که عده آنها هزاران باشند، و اين از حضرت باقر عليه السّلام نيز مروى است.
فَما وَهَنُوا لِما أَصابَهُمْ: پس سستى نورزيدند ايشان با پيغمبر خود به آنچه رسيد ايشان را از محنت‌ها، فِي سَبِيلِ اللَّهِ: در راه خدا، يعنى به جهت قتل و جرح که به بعضى آنها رسيد، قصورى در جهاد آنها واقع نشد. وَ ما ضَعُفُوا: و ضعيف و ناتوان نگشتند از حرب بسيار، يا با ابتلائات، ضعفى در دين آنها راه نيافت. وَ مَا اسْتَکانُوا: و فروتنى نکردند با دشمنان، بلکه ثبات قدم ورزيدند با پيغمبرشان تا آنکه يا نصرت يافتند يا کشته شدند. وَ اللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ: و خداى تعالى دوست مى‌دارد صبر کنندگان را، يعنى لازمه دوستى که الطاف خاصه است، نسبت به آن منظور فرمايد. پس نصرت عطا خواهد نمود.
تنبيه: آيه شريفه را اشاراتى است: 1- تذکر به ثبات و استقامت نسبت به پيروان امت حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم. 2- سستى ننمودن در راه خدا به طوارى ناملايمات. 3- ضعف و ناتوانى نداشتن در پايدارى دين، چنانچه فرمود: المؤمن له قوّة فى دين «1» مؤمن براى اوست قوت در دين که تزلزل نيابد. 4- در مقابل دشمنان فروتنى نکنند بلکه عزت نفس را به آنان ظاهر کنند، چنانچه فرموده: و للّه العزّة و لرسوله و للمؤمنين «2» عزّت خاصه خدا و پيغمبر و
«1» اصول کافى، جلد 2، کتاب الايمان و الکفر، صفحه 231، حديث 4
«2» سوره منافقون، آيه 8
تفسير اثنا عشرى، ج2، ص: 269
مؤمنين است. پس بنابراين مؤمن بايد در هيچ زمان و مکان، خود را زبون و ذليل دشمن دين نسازد.