اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
لِکُل‌ِّ أُمَّةٍ جَعَلنا مَنسَکاً هُم ناسِکُوه‌ُ فَلا يُنازِعُنَّک‌َ فِي الأَمرِ وَ ادع‌ُ إِلي رَبِّک‌َ إِنَّک‌َ لَعَلي هُدي‌ً مُستَقِيم‌ٍ (67)
از براي هر امتي ما قرار داديم و جعل نموديم منسک و طريقه‌اي را که بايد بآن طريقه عمل کنند پس منازعه نکنند با تو در امري که ما دستور داديم و دعوت فرما آنها را بسوي پروردگار خود محققا تو هر آينه بر طريقه هدايت استقامت داري و بطريق مستقيم هدايت مي‌فرمايي.
(لِکُل‌ِّ أُمَّةٍ جَعَلنا مَنسَکاً): بعضي گفتند: مراد از منسک محل عبادت است که معابد باشد مثل بيع و کنائس و مساجد، بعضي گفتند: مناسک حج است که در امم سابقه بوده. لکن ظاهر اينکه است که مراد دستورات و فرائض که انبياء مأمور بودند به ابلاغ بامت مثل صلوة و صوم و زکاة و امثال اينها.
(هُم ناسِکُوه‌ُ): يعني بايد عمل کنند نه اينکه عمل کرده باشند زيرا اکثر افراد امم مخالفت انبياء کردند فقط قليلي که بآنها ايمان آوردند.
(فَلا يُنازِعُنَّک‌َ فِي الأَمرِ): يعني در دستوراتي که ما براي امت تو قرار داديم
جلد 13 - صفحه 337
و جعل کرديم منازعه و محاجه نبايد بکنند که اينکه دستورات اسلامي مخالف با دستورات انبياء سلف هست، هر کدام بمقتضاي زمان و اشخاص و حکم و مصالح جعل شده و لذا نسخ در شرايع بوده شريعت نوح ناسخ شريعت آدم و کذلک ابراهيم و موسي و عيسي تا دين اسلام که ناسخ جميع شرايع قبل بود، و در خبر دارد که مراد از الامر أمر وصايت و ولايت امير المؤمنين است. حديث منسوب بموسي بن جعفر از پدر بزرگوارش عليهما السلام است خلاصه مفادش اينکه که: پس از نزول اينکه آيه حضرت رسول مهاجر و انصار را جمع فرمود، و فرمود هر نبيي منسک داشته تا نبي‌ّ آخر و علي عليه السلام منسک است بايد او را اطاعت کنيد و لزوم امام و اطاعت او دين است لکن آنها منازعه و مخالفت کردند. و مکرر گفته‌ايم که أخبار بيان مصداق اتم را ميکند البته وجود امام و اطاعت او أعظم فرائض الهيه است که بدون او ايمان تحقق پيدا نميکند منافي با عموم آيه نيست که شامل جميع دستورات الهيه باشد.
(وَ ادع‌ُ إِلي رَبِّک‌َ): دعوت بتوحيد و لزوم اطاعت اوامر او و ترک نواهي او.
(إِنَّک‌َ لَعَلي هُدي‌ً مُستَقِيم‌ٍ): هدايت و ارشاد بصراط مستقيم.